Βρεθήκαμε στον Σύλλογο "Φωκαέων Πολιτεία", στην Παλαιά Φώκαια. Έναν Σύλλογο ιστορικότατο, για τον οποίον θα έχετε ακούσει πάρα πολλά, θα έχετε μάθει πάρα πολλά, θα έχετε δει να γίνονται πάρα πολλά, μέσα σε αυτόν τον χώρο, στα παρασκήνια στο θεατράκι της Παλαιάς Φώκαιας, κάθε καλοκαίρι και όχι μόνο. Συναντήσαμε την Ζαχαρώ Φρατζέσκου, την αγαπημένη Ζαχαρώ Φρατζέσκου, από την οποία έχουμε μάθει όλη την ιστορία αυτού του τόπου.
Σήμερα μαζί της, θα μιλήσουμε για έναν ιδιαίτερο θέμα. Για το Παλιό Δημοτικό Σχολείο, που σε λίγο πρόκειται να ανοίξει τις πύλες του ως Πολιτιστικό Κέντρο, μετά από την μεγάλη προσπάθεια που έχει γίνει από τους κατοίκους εδώ, αλλά και από τις Δημοτικές Αρχές, όσες μπόρεσαν και βοήθησαν, κατά κάποιον τρόπο, για να παραμείνει ζωντανό αυτό το τοπόσημο της Κοινότητας της Παλαιάς Φώκαιας και να αναδεικνύει στους νεότερους και τους επισκέπτες την ιστορία του τόπου και των ανθρώπων.
Αγαπητή μου Ζαχαρώ, χαίρομαι που σε συναντώ εδώ. Χαίρομαι που θέλεις να μου μιλήσεις για το Παλιό Σχολείο, στο οποίο ήσουν και μαθήτρια. Και θέλω να πιάσουμε το νήμα από την αρχή. Να πούμε δηλαδή όσα ξέρουμε για αυτό το σχολείο, για αυτό το χώρο.
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Κατ' αρχάς ευχαριστώ πολύ, Σοφία. Είμαστε και παλιές γνώριμοι. Το σχολείο έχει μία πραγματικά πολύ αξιόλογη ιστορία. Προσωπικά εκεί πρωτοφοίτησα, μαθήτρια μικρή, και θυμάμαι τον πατέρα μου όταν με πήγε και μου είπε: «Παιδί μου, από σήμερα αυτό είναι το σπίτι σου» το 1952. Από τότε ήταν πραγματικά το σπίτι μου, όπως και εκατοντάδων Φωκιανών παιδιών. Το σχολείο έγινε το 1932 και αυτά τα 20 χρόνια πολλά παιδιά έμαθαν εδώ τα πρώτα τους γράμματα. Πριν το 1932 δεν υπήρχε σχολείο. Υπήρχε εδώ του Δαμασέ ένα μαγαζί. Και όπως μου έλεγε η Λούλα, η φίλη μου, πήγανε η πρώτη φουρνιά και μάλιστα περασμένες ηλικίες, οπότε τα παιδιά περιμένανε. Πηγαίνανε εκεί λοιπόν σε αυτό το μαγαζί και σιγά - σιγά οι πρόσφυγες Φωκιανοί με τα χέρια τους, μαζί με τους Σαρακατσάνους που βρήκαν εδώ, κατασκεύασαν πέτρα - πέτρα αυτό το σχολείο. Και με λεφτά, εκατό χιλιάδες δραχμές που τους έστειλαν οι Φωκιανοί από την Αμερική στην κυριολεξία πλένοντας πιάτα ή δουλεύοντας στους σιδηροδρόμους. Σκληρή δουλειά, τα ξέρουμε αυτά από τις μαρτυρίες αυτών των ανθρώπων και έτσι κατάφεραν και τέλειωσαν το σχολείο.
Υπάρχει μια ιστορική φωτογραφία, που η Επιτροπή των Φωκαέων, τρεις-τέσσερις άνθρωποι δείχνουν το οικόπεδο που εντόπισαν και υπάρχει και μια άλλη ιστορική φωτογραφία την έχουμε εδώ πέρα, που είναι μπροστά στο σχολείο τελειωμένο, καμαρωτοί - καμαρωτοί Φωκιανοί και Σαρακατσάνοι, με έτοιμο το σχολείο τους, υπερήφανοι, και πράγματι έπρεπε να ήταν πολύ υπερήφανοι. Από τότε ήταν μονοτάξιο δημοτικό σχολείο. Εγώ το πρόλαβα και το τέλειωσα όλο το σχολείο σαν μονοτάξιο αλληλοδιδακτικό σχολείο. Δηλαδή ήμουν στην έκτη και κάναμε τα παιδιά της έκτης μάθημα στην πρώτη και τα να πάλιν. Με εκπληκτικούς δασκάλους, μια δασκάλα καταπληκτική που ήταν αφιερωμένη εξαιρετικά στο σχολείο και στα παιδιά, τη Δήμητρα Λάγκα την τιμήσαμε. Τη φέραμε μεγάλη εδώ και την τιμήσαμε. Έχουμε να θυμόμαστε πάρα πολλά πράγματα. Γιορτές στο προαύλιο του σχολείου, γυμναστικές επιδείξεις, χοροί, παραστάσεις. Πηγαίναμε στη θάλασσα, δίπλα ακριβώς στην άμμο, το θυμάμαι, και με ένα ξύλο η δασκάλα ζωγράφιζε το χάρτη Ελλάδας στην άμμο.
Έμπαινε μπροστά και τα παιδιά περπατούσαμε στην Ελλάδα όλη, σε ένα τεράστιο χάρτη, για να μάθουμε γεωγραφία. Αυτά τα πράγματα δεν συμβαίνουν σήμερα. Είναι χαραγμένα στη μνήμη μου και η ιστορία του σχολείου είναι χαραγμένη στη καρδιά μου.
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: Σας βλέπω που συγκινήστε και παράλληλα συγκινούμαι κι εγώ. Το σχολείο λοιπόν αυτό λειτούργησε μέχρι το 1982. 50 χρόνια. Αυτό το σχολείο φαντάζομαι, ότι καταρχάς θα ήταν ένα κτίριο που περισσότερο αγάπη θα είχε μέσα. Δεν θα είχε όλα αυτά τα πράγματα που βλέπουμε σήμερα στα σχολεία;
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Ένας πίνακας, ένα γραφείο, στην είσοδο εκεί ένα γραφειάκι για την δασκάλα. Θρανία από τα παλιά. Εγώ θυμάμαι που πήγαινα με πλάκα με κοντύλι. Κάθε πρωί, όταν έκανε κρύο, μάς έλεγε η δασκάλα: αύριο θα φέρετε από ένα κούτσουρο, γιατί είχαμε μια σόμπα και όλα τα παιδιά πηγαίναμε με ένα κούτσουρο για να βάλουμε στη σόμπα να ζεσταθούμε. Ήταν ένα σχολείο όμως με πολύ παλμό, με πολύ αγάπη από τους δασκάλους που πέρασαν και που τα παιδιά εκεί βρίσκαμε απάγκιο.
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: Έχουμε κάποιους ανθρώπους που πέρασαν από αυτό το σχολείο ως μαθητές και καταξιώθηκαν;
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Ένας παγκοσμίως καταξιωμένος που τον τιμήσαμε και αυτόν ως Φωκαέων Πολιτεία. Εκτός από τη δασκάλα μας τη Δήμητρα Λάκα τιμήσαμε και τον Μαρίνο Δαλάκα. Ο Μαρίνος Δαλάκας είναι καταξιωμένος παγκοσμίως νευρολόγος, ειδικός για το Αλτσχάιμερ και την Άνοια και όλα αυτά και πέρασε από αυτό το σχολείο.
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: Θέλω τώρα λοιπόν να μου πείτε από το ΄82 που το σχολείο δεν λειτουργούσε πλέον σαν σχολείο τι έχει συμβεί και φτάνουμε και στις μέρες μας αλλά να μου τα πείτε λίγο ένα, δύο, τρία κάποια σημαντικά πράγματα.
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Είναι λίγα αλλά είναι σημαντικά. Το ΄89 καταφέρνουμε με χρήματα των κατοίκων και με μία βοήθεια από την Γραμματεία Νέας Γενιάς και κάνουμε το σχολείο Κέντρο Νεότητας. Ήταν ένας εμπνευσμένος άνθρωπος ο Ροδάμανθης Στάμος στον Εξωραΐστικο Σύλλογο Αγία Ειρήνη και εγώ ήμουνα Γενική Γραμματέας. Έτρεχα στο Λαλιώτη, έτρεχα από εδώ, έτρεχα από εκεί. Εκείνος ήταν δραστήριος έπιαναν χέρια του και κάνουμε ένα Κέντρο Νεότητας αξιολογότατο. Είχαμε μέσα μπιλιάρδο για τα παιδιά, βιβλιοθήκη, ένα μπαράκι και τα λοιπά. Στο προαύλιο κάναμε δημοτικούς χορούς, παραδοσιακούς. Στεγάζονταν δύο σύλλογοι. Κάποια στιγμή συνέβησαν τα γνωστά τα ελληνικά ο ένας έτσι, ο άλλος αλλιώς και το σχολείο, το Κέντρο Νεότητας κλείνει. Έκλεισε το 1999. Το τι προσπάθειες έκανα τότε να πείσω τους προέδρους, να πείσω τους αρμοδίους να το ανοίξουν. Αλλά δυστυχώς. Και μετά περνάγαμε και βλέπαμε το σχολείο εμείς αποθήκη της κοινότητας. Να πούμε ότι ήταν Κοινότητα η Παλαιά Φώκαια, γιατί ενσωματώθηκε το 2010 στο Δήμο Σαρωνικού. Η Παλαιά Φώκαια ήταν κοινότητα πριν το 1947, είχε ενσωματωθεί στην Κοινότητα Καλυβίων. Το 1947 όμως, αποσπάστηκε και έκανε δική της Κοινότητα. Ήταν το σχολείο της Κοινότητας. Το διαχειρίζονταν η Κοινότητα. Μετά λοιπόν το κλείσιμο του Κέντρου Νεότητας το Σχολείο ερήμωσε, μέσα έγινε αποθήκη ό,τι άχρηστο το πήγαιναν εκεί οι κοινοτάρχες όπως επίσης και το προαύλιο. Περνάγαμε και βλέπαμε παλιά αυτοκίνητα, δεν είχαν πού να τα βάλουν. Εμείς οι κάτοικοι στεναχωριόμασταν.
Κατά καιρούς κάναμε διαβήματα. Είχαμε πάλι κάνει κάτι υπομνήματα το 2013. Μαζέψαμε πάλι υπογραφές λέγοντας ότι: επιτέλους κάντε κάτι ώστε να καθαριστεί το σχολείο ακόμα και το οικόπεδο να γίνει η εκπόνηση μιας χρηματοοικονομικής μελέτης για την ανακαίνιση και αποκατάσταση του κτηρίου και να δραστηριοποιηθούμε προς κάθε κατεύθυνση για τη δημιουργία στον χώρο αυτού του Πολιτιστικού Κέντρου, ιστορικού αρχείου της Παλαιάς Φώκαιας. Δεν μας ακούγανε. Σιγά - σιγά τους ευαισθητοποιήσαμε. Έχω φωτογραφίες από μια συγκέντρωση έξω από το σχολείο κτλ. Ευαισθητοποιήθηκαν τέλος πάντων και κάποια στιγμή απευθυνόμενη στον κ. Μαρτίνο, έκανε τη μελέτη του σχολείου. Την οποία εμείς δεν ξέραμε πώς θα γίνει το σχολείο. Ξαφνικά έκαναν μια μελέτη εγκεκριμένη. Γιατί δεν σας κρύβω ότι θέλαμε να θυμίζει λίγο το σχολείο μας. Θα σας πω και μια λεπτομέρεια. Τις τελευταίες μέρες που ολοκληρωνόταν το έργο της ανακαίνισης πάω και προσπαθώ να πείσω τον εργολάβο να μην γκρεμίσει τη μάντρα ή να μην την σοβαντήσει γιατί φαίνονταν οι πέτρες. Γιατί λέω να φαίνεται ότι κάποιοι εδώ με τα χέρια το έχτισαν. Α, λέει, δεν γίνεται τώρα. Γιατί δεν γίνεται; Επικοινωνήστε με τον δήμαρχο, πείτε ότι αξίζει τον κόπο. Μπά, λέει, θα πέσουν και θα τραυματίσουν κανέναν. Καλά, καλά, θα δω. Την άλλη μέρα το μεσημέρι που πήγα είχε γκρεμιστεί. Να πω και κάτι άλλο. Όταν, λοιπόν, τέλειωσε το σχολείο, μας κάλεσε η πρόεδρος μας, επειδή θα γίνει, λέει, μουσείο να δούμε αν έχουμε τίποτα κειμήλια ή συλλογή να προσφέρουμε. Εμείς, σαν Φωκαέων Πολιτεία, είπαμε βεβαίως έχουμε αυτή τη φορεσιά, αστική φορεσιά της Φώκαιας. Έχουμε ένα καταπληκτικό κειμήλιο, το καταστατικό αλατο-εργατών του 1921, από την πατρίδα. Μάλιστα, θα το δώσουμε και αυτό. Αυτά πρέπει να εκτίθενται. Όμως, είπαμε, θέλουμε να μας πείτε τι ασφάλεια θα υπάρχει εκεί μέσα και πώς είναι όλη η ιστορία οργανωμένη και αν όλα αυτά είναι ασφαλή κτλ. Μάλιστα, κάναμε και μια πρόταση, ότι, κατά τη γνώμη μας, το σχολείο πρέπει να διοικηθεί από ένα διοικητικό συμβούλιο, στο οποίο πρόεδρος θα είναι ο Δήμαρχος, αντιπρόεδρος θα είναι η πρόεδρος της κοινότητάς μας και μέλη θα είναι εκπρόσωποι των πολιτιστικών συλλόγων της πόλης της Παλαιάς Φώκαιας. Δεν πήραμε απάντηση. Ξέρετε, υπάρχει ένα πράγμα που δεν μπορώ να το καταλάβω. Σε ό,τι γράφουμε, σε ό,τι προτείνουμε, σε ό,τι ζητάμε δεν παίρνουμε απαντήσεις.
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: Θέλω να μου πείτε, η Φωκαέων Πολιτεία που ιδρύθηκε εδώ, πότε ιδρύθηκε, τι ιστορία έχει που φτάνει μέχρι τις μέρες μας, γιατί είστε και πρόεδρός της, έτσι δεν είναι, η οποία σμίγει τη Δύση με την Ανατολή, σμίγει δηλαδή τις δύο πόλεις. Και όχι μόνο, και όλη τη Μεσόγειο. Πείτε μου αν θέλετε, σας παρακαλώ, για τη Φωκαέων Πολιτεία λίγα λόγια.
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Λοιπόν, εγώ παλιά, πολύ παλιά, ήμουν στον Εξωραΐστικό Σύλλογο «Αγία Ειρήνη» και δραστηριοποιούμε. Ορισμένοι Φωκιανοί δημιούργησαν τη Φωκαέων Πολιτεία, την οποία μετά την κάναμε Πολιστικό Σύλλογο, γιατί μεγάλωσε, είχαμε πολλά μέλη και τα λοιπά και καλά το κάναμε. Όσον αφορά αυτόν το χώρο που βρισκόμαστε, ήταν τα παρασκήνια όπου έρχονταν τα παιδιά που χορεύανε και αλλάζανε. Ο χώρος ήταν σε πολύ άσχημη κατάσταση. Το θέατρο έγινε επί προεδρίας Δημητρίου Μάγειρα και η ανάπλαση της παραλίας, όλη, ένα αξιολογότατο έργο. Εγώ προσωπικά, τότε σαν αντιπρόεδρος, που είχα μανία πάντα με τον πολιτισμό, επέμενα να γίνει το θέατρο αυτό το 1993-94. Για το υπόλοιπο έργο την ευθύνη, -εγώ έτρεχα γραφειοκρατικά-, την είχε ο πρόεδρος, όμως όσον αφορά το θέατρο, πραγματικά και καλά έκανα, επέμενα πολύ. Άλλοι λέγανε να γίνει στο βουνό, άλλοι λέγανε τι το θέλετε κτλ. Όμως επέμενα γιατί πίστευα ότι εδώ κάποια μέρα έπρεπε να υπάρχει ένα θέατρο, όταν υπήρχε θέατρο στην Αρχαιότητα. Η ιστορία μου έδειχνε πάντα το δρόμο. Και έτσι έγινε το θέατρο. Το παρασκήνια, ερημωμένα, τίποτα. Ήταν δήμαρχος ο Σωφρόνης, πήγα και τον παρακάλεσα: Δεν θέλουμε τίποτα. Απλώς να μας παραχωρήσεις το χώρο και κάνεις και δύο τουαλέτες. Να μπούμε μέσα, γιατί έχουμε ιστορικό υλικό, φωτογραφίες, πράγματα, κακό. Να κάνουμε εκεί πέρα μια έκθεση, γιατί οι προγονοί μας φύγανε με ένα μπόγο. Δεν είχαν πράγματα, δεν μετέφεραν κειμήλια. Μόνο έχουμε παλιές φωτογραφίες, να τις βάλουμε, να θυμόμαστε την πατρίδα. Να δείξουμε τον δρόμο. Ο Γιώργος Σωφρόνης το έκανε. Μάς έδωσε αυτή την αίθουσα, όπως έκανε τότε και τα αποδυτήρια του Πυθέα. Εδώ εγκαταστήσαμε φωτογραφίες, εγκαταστήσαμε μια βιβλιοθήκη Μικράς Ασίας, ιστορικά βιβλία κτλ. Τι να πω τώρα, να αρχίσω να σας δείξω εδώ πέρα. Είναι όλη η ιστορία μας.
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ:: Αυτό λοιπόν είναι μια πολύ μακριά προσπάθεια, πολύ μεγάλη προσπάθεια, πολλών ετών προσπάθεια. Και οτιδήποτε υπάρχει εδώ που συμβολίζει, αν θέλετε, όπως είπατε, τα γεγονότα, είναι τα γεγονότα, την ιστορία σας. Τι θέλουν να κάνουν;
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Εμείς κάναμε, εκτός των άλλων, την πρόταση τo Μουσείο εκεί να γίνει σε μια μορφή μοντέρνα. Να είναι δηλαδή διαδραστικό. Να παίρνουν μέρος παιδιά. Να γίνονται εκδηλώσεις για παιδιά κτλ. Να μην είναι ένα μουσείο στατικό. Περνάει ο κόσμος, κατεβαίνει το πούλμαν, βλέπουν, σηκώνονται και φεύγουν. Γι' αυτό και στην πρότασή μας, που κάνουμε σήμερα για τη λειτουργία του Πολιτιστικού Κέντρου, λέμε κάθε καλοκαίρι, πέρα των άλλων, να γίνεται ένα φεστιβάλ παιδικό, γιατί σε αυτό το κτήριο θα βρίσκονται παιδιά. Και εκεί μπορούν να γίνουν καταπληκτικά πράγματα. Όχι μια μέρα, μια βδομάδα. Και το χειμώνα επίσης. Προσεγγίσαμε μια μουσειολόγο, γιατί όταν δεν είσαι ειδικός πρέπει να ρωτάς τους ειδικούς, που είναι στο παιδικό μουσείο Λαυρίου. Και είπε καταπληκτικές ιδέες, τις οποίες τις περάσαμε, είπαμε ορισμένες στο Δήμο κτλ. Άρα, εντάξει, θα μπουν κάποια αντικείμενα, χαρακτηριστικά της ιστορίας μας κτλ. Αλλά περισσότερο έχει να κάνει με δραστηριότητες για να ζωντανέψει αυτό το κτήριο. Να ζωντανέψει το προαύλιο. Να σας πω ότι έχουμε κάνει μελέτη για τον κινηματογράφο το θερινό, που θα μπορούσε να γίνει στον προαύλιο χώρο. Και μάλιστα αυτόν τον κινηματογράφο, τον συζητούσαμε με τον Δημήτρη Μάγειρα, καλή του ώρα. Από τότε, είχα φέρει αυτόν που έκανε το Σινεμά Παράδεισο στον Κορυδαλλό και μας είχε πει πώς θα βάλουμε ηχοπετάσματα εκεί στα Αλμυρίκια που είναι στο σχολείο μέσα, για να μην ακούγονται οι θόρυβοι του δρόμου, ώστε να γίνει ένας πάρα πολύ ωραίος θερινός κινηματογράφος. Αυτά στου 1993. Και σήμερα, πριν μερικά χρόνια, δύο-τρία χρόνια, η Φωκαέων Πολιτεία υπέβαλε μελέτη για τον κινηματογράφο. Από τα καθίσματα μέχρι τις μηχανές μέχρι τα πάντα όλα.
ΤΑ ΤΑΞΙΔΙΑ ΤΩΝ ΦΩΚΙΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΩΚΑΕΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: Δηλαδή η Φωκαέων Πολιτεία δεν είναι ένας απλός πολιτιστικός σύλλογος. Είναι ένας σύλλογος ενεργός, είναι ένας σύλλογος που θέλει να ζωντανέψει το παλιό και να το συνδυάσει με το νέο, και να το κάνει, αν θέλετε, και μια Διαδραστική δουλειά.
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Μιας και λέμε για το σχολείο, πρέπει να σημειώσουμε ότι τις 800 χιλιάδες τις ενέκρινε, ο Πέτρος Φιλίππου, όταν ήταν αντιπεριφερειάρχης.
Το θέμα είναι που έχει ξεκινήσει για να ξαναγίνει ένας τόπος και ένας χώρος αξιόλογος, λειτουργικός. Και το θέμα αυτό δεν ξεκίνησε χθες και ούτε είναι ενός παράγοντα. Είναι πολλών ανθρώπων. Πολλών χρόνων. Μπορούσε να είχε γίνει πολύ πιο γρήγορα. Αλλά υπάρχει περίπτωση, δόξα το Θεό που έγινε. Εκεί όμως που θέλω να επανέλθω είναι στα ταξίδια μας. Το 1992 για πρώτη φορά αποφασίζουμε να πάμε στη Φώκαια Τουρκίας. Ξέρετε τι ήταν αυτό τότε. Ήταν μια πολύ τολμηρή προσπάθεια. Αλλά μας πίεσαν οι επιζώντες πρόσφυγες προγονοί μας να πάμε να δούμε τα σπίτια μας. Πριν κλείσουν τα μάτια τους. Εγώ στην αρχή το άκουγα και έλεγα: τι λένε τώρα αυτοί οι άνθρωποι. Μετά όμως ένας μπαρπα Θοδωρής, πολύ γενναίος άνθρωπος, μου λέει: Πάμε και να σε κάνω τον κλητήρα και ό,τι άλλο θέλεις. Θέλω να δω το σπίτι μου. Και πραγματικά παίρνω τηλέφωνο και ευτυχώς ακούω έναν δήμαρχο από εκεί να μου λέει: που ήσασταν τόσα χρόνια;. Αγγλικά μιλούσαμε. Το κατάλαβε ο μπαρπα- Θοδωρής. Πάω να πω στην Αντρώ να ετοιμαστούμε. Φεύγουμε. Σε 15 μέρες είχαμε οργανώσει το ταξίδι. Ήρθαν οι γέροι πρώτης γενιάς πρόσφυγες. Ήρθανε παιδιά τους. Ο παππούς μου ήταν πρώτης γενιάς. Ακόμα και η κόρη μου ήρθε τότε. Ήταν ένα ταξίδι που μου είπε ο μπαρπα-Θοδωρής: Αυτό που έζησα εγώ κόρη μου εδώ δεν θα το ζήσεις ποτέ στη ζωή σου. Και το εννοούσε. Βρήκαμε τα σπίτια μας. Ο μπαρπα-Θοδωρής το δικό του. Πολλοί βρήκαν. Βρήκα εγώ του παππού μου. Έχουμε κάνει ένα βίντεο καταπληκτικό. Μαζί με τον αείμνηστο Θεόφιλο Φώσκολο ο οποίος προερχόμενος από την Καππαδοκία. Ήξερε Τούρκικα και αγαπούσε πάρα πολύ την Μικρασία. Να πω ότι ο πατέρας μου είχε πάει πρώτος μαζί με μια ομάδα ηλικιωμένων Φωκιανών το 1975. Μετά πήγε ο Φώσκολος με την φωτογραφική του μηχανή. Και μετά πήγαμε εμείς το 1992. Πραγματικά ήταν κάτι αξέχαστο. Το βιντεοσκοπήσαμε ευτυχώς. Όπως έχουμε βιντεοσκοπήσει και τις μαρτυρίες των προγόνων μας. Ζωντανή μαγνητοσκόπηση και την έχουμε αυτή στο αρχείο μας. Αυτά όλα εμείς θέλουμε να τα δώσουμε στο Μουσείο. Έχουμε γράψει ιστορία μαζί με άλλους ανθρώπους. Οι οποίοι το πιστεύουν αυτό το πράγμα και ακολούθησαν. Και μετά βέβαια άρχισαν τα ταξίδια στη Μεσόγειο. Στη Μασσαλία. Δεν ήταν εύκολο να σε καλέσει ο Δήμαρχος Μασσαλίας το 1999 στις γιορτές της ίδρυσης της Μασσαλίας από τους ΦΩΚΑΕΙΣ. Καθόλου εύκολο. Αλλά είχα έναν καλό φίλο Μασαλό, τον Ροζέ Μιλιέξ. 50 χρόνια καθηγητή στο Γαλλικό Ινστιτούτο. Στη Μασσαλία έχω πάει τρεις φορές και άκουσα να φωνάζουν από κάτω, όταν μίλησα, ότι επιτέλους ήρθε και μία ελληνίδα από τη Φώκαια γιατί πήγαιναν όλοι οι Τούρκοι εκεί. Οι Τούρκοι έχουνε φοβερή διπλωματία. Μετά πήγα με τους δρόμους του Λαδίου και της Ελιάς στην Ισπανία, στο Αιμπούριες. Πήγα δεύτερη φορά με τους συμπατριώτες μου όλους εκεί και έγινε η αδελφοποίηση. Και πήγα και στην Ασία-Βέλια της Ιταλίας. Πρώτη φορά μόνη μου πήγαινα να δω τι συμβαίνει και μετά γύριζα. Ελάτε, πάμε όλοι μαζί και στην Ασία-Βέλια. Φέτος, σας δίνω την είδηση, θα πάμε το Μάιο από Νάπολη, Ασία-Βέλια και κάτω Ιταλία και Σικελία. Κάνουμε εκδρομή ταξίδι.
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΠΟΥ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΔΩΣΕΙ Η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΥ ΘΑ ΣΤΕΓΑΖΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΝΑΠΛΑΣΘΕΝΤΑ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: Σε λίγο καιρό θα γίνουν εγκαίνια στο παλιό Δημοτικό Σχολείο της Παλαιάς Φώκαιας όπου από το 1932 υπάρχει εκεί. Ανακαινίστηκε, φτιάχτηκε, στολίστηκε και περιμένει να γίνει ένα πολιτιστικό κέντρο ημερών, σημερινό, το οποίο όμως, όπως είπαμε, πρέπει να έχει κάτι από το παλιό. Αλλά κάτι έχουν πει, κάτι το οποίο σας έβγαλε λίγο έξω από το ότι περιμένατε να ακούσετε. Ακούστηκε ότι κάποιοι θα ονοματοδοτήσουν αυτό το σχολείο;
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Ναι, είπε ο Δήμαρχος ότι θα το ονομάσει Νουνού Μαρτίνου...
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: Το ζητήσατε εσείς, ως κάτοικοι εδώ της Παλαιάς Φώκαιας;
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Εμείς δεν είχαμε ιδέα. Θεωρούμε ότι βεβαίως και χρωστάμε στον κύριο Μαρτίνο ετών συμπαράσταση στους συλλόγους και τα λοιπά. Και όχι μόνο. Και στο σχολείο έκανε δωρεάν τη μελέτη. Και ευχαριστούμε ιδιαίτερα γι' αυτό την Αιγέας ΑμΚΕ. Πάντοτε το γραφείο του κύριου Παγώνη ήταν ανοιχτό σε μένα και για χορηγίες για τον Πυθέα, που ήταν πολύ δύσκολα τα χρόνια, που ήμουν εκεί και βοήθησε πάρα πολύ, όπως και στην Φωκαέων Πολιτεία, όπως και σε άλλους συλλόγους εδώ στον τόπο. Και γι' αυτό είπαμε να τιμήσουμε την Οικογένεια Μαρτίνου και ας μπει μια προτομή της αείμνηστης της Αθηνάς Μαρτίνου στο σχολείο, στον προαύλιο χώρο, να κάνουμε ένα φεστιβάλ παιδικό το καλοκαίρι με το όνομα του Αθανάσιου Μαρτίνου, ενός ανθρώπου που έχει, εδώ που τα λέμε, όλη την Ελλάδα υποστηρίξει και έχει δώσει χορηγίες και όχι μόνο. Από εκεί και πέρα, όμως, το σχολείο, που χτίστηκε από τους προγόνους μας, με τα χέρια τους, με τα λεφτά των Αμερικάνων Φωκιανών, με όλα αυτά, απλά ας αναφέρει τη λητή επιγραφή: Πολιτιστικό Κέντρο Παλαιάς Φώκαιας, Δημοτικό Σχολείο Παλαιάς Φώκαιας, 1932-1982. Αυτό τα λέει όλα. Μπορεί να κυκλοφορήσουμε φυλλάδια, μπορεί να μπει μια πλάκα απ' έξω που να λέει δυο λόγια με την ιστορία και τα λοιπά, αλλά το σχολείο από μόνο του μιλάει και γι' αυτό θα πρέπει να είναι το όνομα του αυτό. Παλαιό Δημοτικό Σχολείο ή Δημοτικό Σχολείο 1932-1982.
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: Το βλέπω λογικό και το ακούω λογικό, αυτό που λέτε. Δεν έχει φτάσει στα αυτιά του Δημάρχου, δεν έχει φτάσει στα αυτιά της κοινότητας;
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ: Επειδή εμείς από την πρώτη φορά που τα ακούσαμε κάναμε επιστολή στον Δήμαρχο, κάναμε επιστολή στην κοινότητα, αλλά δεν πήραμε απάντηση και άκουγα από εδώ, από εκεί στο χωριό τι θα γίνει τελικά; Λοιπόν, παιδιά, να μαζέψουμε υπογραφές, οπότε ο Δήμαρχος πρέπει να το περάσει από το Δημοτικό Συμβούλιο, να πούμε την πρότασή μας, μελετημένη και τεκμηριωμένη και από εκεί πέρα. Και πράγματι, εγώ πήγα, δεκαπέντε του μηνός Ιανουαρίου, και κατέθεσα τις υπογραφές των κατοίκων εδώ. Υπογραφές των κατοίκων, βεβαίως, και μάλιστα έκανα προσπάθεια να είναι οι γεροντότεροι, οι οποίοι ήταν πολύ στεναχωρημένοι. Γιατί θυμόντουσαν πράγματα. Βεβαίως και να τιμήσουν την Αθηνά Μαρτίνου. Η οικογένεια Μαρτίνου δεν προσέφερε μόνο για το σχολείο. Προς Θεού. Αυτό είναι πολύ λίγο που θέλουν να κάνουν. Η οικογένεια Μαρτίνου αξίζει μεγαλύτερης τιμής. Γι' αυτό λέμε για προτομή, γι' αυτό λέμε για φεστιβάλ παιδικό.
Στις 15, έχω εδώ τον αριθμό που πρωτοκόλλου, προς την πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου για να περάσει από το Δημοτικό Συμβούλιο και την επόμενη μέρα το βρήκα στο διαδίκτυο. Εμένα δεν με ειδοποίησαν, παρόλο που παρακάλεσα ειδοποιήστε με να ξέρω όταν θα συζητηθεί στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου. Το βρήκα στο διαδίκτυο ότι: στις 22 /01 γίνεται συμβούλιο. Είναι το 10ο θέμα της ημερήσιας διάταξης με θέμα την ονοματοδοσία του Δημοτικού Σχολείου Παλαιάς Φώκαιας κατόπιν αιτήματος των κατοίκων και υπογραφών. Το δυσάρεστο είναι ότι δεν δίνουν απάντηση. Δεν κάνουν ένα διάλογο πάνω σε μια πρόταση που κάνουμε. Όπως δεν δόθηκε και καμία απάντηση όταν προτείναμε να ονομαστεί αυτό το θέατρο Ηλίας Βενέζης. Ο Ηλίας Βενέζης έγραψε τη Γαλήνη. Κάνουμε λοιπόν γράμμα και λέμε το θέατρο Ηλίας Βενέζης και ο δρόμος αυτός: Οδός Φωκιανών προσφύγων. Είναι η ιστορία μας αυτή. Δεν πήραμε καμία απάντηση. Δεν θέλω να το πιστέψω αυτό το πράγμα. Αλλά κοιτάξτε να δείτε. Αν δεν είσαι, όπως είμαι εγώ, γέννημα θρέμμα, αν δεν έχεις ασχοληθεί, αν δεν έχεις διαβάσει, εγώ αυτό θα παρακαλέσω. Θα παρακαλέσω τους διοικούντες να διαβάσουν την ιστορία των κοινοτήτων. Έχουν υποχρέωση για αυτό το πράγμα. Ανοίγουν δρόμους. Έτσι ξαφνικά ανοίγονται οι δρόμοι; Δεν υπάρχει παρελθόν; Δεν υπάρχει ιστορία; Αν δεν ακούς την ιστορία, η ιστορία σε εκδικείται.
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS-ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ: … και εκδικείται όπως εκδικείται και η φύση. Έτσι δεν είναι; Να πούμε λοιπόν τώρα ότι το περιμένετε βεβαίως;
ΖΑΧΑΡΩ ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΥ : Περιμένουμε. Ελπίζουμε ότι θα δώσουν προσοχή στην πρότασή μας, η οποία είναι απλούστατη. Δεν ζητάμε τίποτα σπουδαία πράγματα. Θα πάω στο Συμβούλιο, οπωσδήποτε και θα ζητήσω να αναπτύξω το θέμα.
