Η ενδοοικογενειακή βία είναι ένα φαινόμενο πολύπλοκο και πολυπαραγοντικό
Άρθρο του ευρωβουλευτή Στέλιου Κυμπουρόπουλου
Οφείλουμε να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε χωρίς διακοπή
Σε μία εποχή που η βία βρίσκει τον τρόπο να εκδηλώνεται σε κάθε έκφανση της προσωπικής και κοινωνικής μας ζωής, εμφανίζοντας αυξητικές τάσεις, με βάση τα επιστημονικά δεδομένα, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, πως η ενδοοικογενειακή βία είναι ένα φαινόμενο πολύπλοκο και πολυπαραγοντικό, με αρκετούς ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες να συντελούν στην ανάπτυξή της.
Τα προϋπάρχοντα ακατάλληλα γονεϊκά πρότυπα, η μη καλλιέργεια των απαραίτητων γνωστικό-συναισθηματικών δεξιοτήτων, η ύπαρξη ανεπίλυτων ζητημάτων που οδηγούν σε θυμό και παρορμητισμό, τυχόν προβλήματα χρήσης ουσιών στο εσωτερικό της οικογένειας και τέλος, η απουσία ενός υποστηρικτικού κοινωνικού δικτύου μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση βίαιων συμπεριφορών προς τα παιδιά.
Δε χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να αντιληφθεί τη σημαντικότητα του ρόλου της οικογένειας στην ανάπτυξη και την ευημερία κάθε παιδιού. Όλοι μας υπήρξαμε παιδιά και γνωρίζουμε πως το ασφαλές πλαίσιο που παρέχει η οικογένεια είναι αυτό που θωρακίζει και προετοιμάζει τα παιδιά για την επαφή τους με την ευρύτερη κοινωνία, αλλά και τα γιατρεύει από τυχόν αρνητικές εμπειρίες αυτής της επαφής. Αναλογιστείτε τις συνέπειες που υπάρχουν κατά την απουσία ενός τέτοιου υποστηρικτικού οικογενειακού πλαισίου. Όμως, στο παρόν άρθρο, δεν θα αναλύσουμε την απουσία του αλλά το ακριβώς αντίθετο, την ύπαρξη ενός κακοποιητικού οικογενειακού περιβάλλοντος.
Υπολογίζεται πως 275 εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως εκτίθενται σε ενδοοικογενειακή βία. Ενδεικτικά θα αναφέρω, πως σύμφωνα με έρευνες, τα παιδιά που είναι θύματα ενδοοικογενειακής βίας είναι 6 φορές πιο πιθανό να επιχειρήσουν να αυτοκτονήσουν, κατά 50% πιο πιθανό να εξαρτηθούν από ουσίες ή από το αλκοόλ, κατά 74% να διαπράξουν και αυτά στο μέλλον κάποιο έγκλημα και 3 φορές πιο πιθανό να ασκήσουν κι αυτά ενδοοικογενειακή βία όταν ενηλικιωθούν.
Τα σημερινά παιδιά όμως, αυτά που αυτή τη στιγμή μπορεί να κακοποιούνται, έχουν την άμεση ανάγκη δημιουργίας και λειτουργίας ενός συμπαγούς συστήματος υποστήριξης και εντοπισμού των φαινομένων, καθώς τα παιδιά δυστυχώς είναι τα κρυμμένα θύματα.
Δεν αρκεί λοιπόν να δημιουργήσουμε τρόπους ώστε τα παιδιά να καταγγείλουν το τι ζούνε, αυτό είναι αδύνατο, πολλές φορές τα θύματα δεν αντιλαμβάνονται ότι είναι θύματα πριν να είναι πολύ αργά.
Πρέπει να εκπαιδεύσουμε την κοινωνία, το σχολείο, τη γειτονιά, τον δήμο, την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, όλους δηλαδή αυτούς που θα έρθουν πρώτοι σε άμεση επαφή με τα θύματα, ώστε να εντοπίζουν το φαινόμενο και στη συνέχεια να είναι πλήρως ενημερωμένοι για τον τρόπο με τον όποιο πρέπει να δράσουν.
Πρέπει όμως να δράσουμε και σε πολιτικό επίπεδο και ήδη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αναλάβει πρωτοβουλίες όπως η Οδηγία για την Προστασία των Δικαιωμάτων των θυμάτων (2020-2025) και η Στρατηγική για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Φεβρουάριος 2021).
Αναλυτικότερα, η στρατηγική περιλαμβάνει νομοθετικές προτάσεις για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και την ανάπτυξη και ενίσχυση ολοκληρωμένων συστημάτων προστασίας των παιδιών που ενθαρρύνουν τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών και υπηρεσιών με επίκεντρο το παιδί. Ενώ ήδη από το 2015 η προαναφερόμενη οδηγία υποχρεώνει όλες τις χώρες της ΕΕ να παρέχουν πρόσβαση σε κέντρα υποδοχής, πληροφόρηση, ατομική αξιολόγηση και ειδική προστασία κατά τη διάρκεια κάθε ποινικής διαδικασίας.
Στην Ελλάδα δε, πρέπει να σημειωθεί μεταξύ άλλων η τροποποίηση του Ποινικού Κώδικα με την οποία αυστηροποιήθηκαν οι ποινές για τα αδικήματα της ανθρωποκτονίας και κατά της γενετήσιας ελευθερίας, καθώς και η δημιουργία ειδικών υπηρεσιών αντιμετώπισης της ενδοοικογενειακής βίας στην Ελληνική Αστυνομία. Συγκεκριμένα έχουν δημιουργηθεί Υπηρεσίες Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας, οι οποίες λειτουργούν σε όλη την Επικράτεια και κατά τα τελευταία έτη ιδρύθηκαν 73 επιτελικές Υπηρεσίες Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας, καθώς και 18 Γραφεία Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας με επιχειρησιακά-προανακριτικά καθήκοντα.
Σε αυτήν την προσπάθεια λοιπόν, οι εκπρόσωποι του κράτους, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των εκπαιδευτικών, των υγειονομικών και της κοινωνίας των πολιτών, οφείλουμε να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε χωρίς διακοπή.
