ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ
Σχετίζονται με τις γυναικείες ορμόνες, τη διατροφή, τις πολυκυστικές ωοθήκες, τις παθήσεις του θυρεοειδούς
Συνέντευξη στην Σοφία Διγενή - Κολιοτάση
Η Έμμηνος ρύση, ο καταμήνιος κύκλος, κατά τον επιστημονικό της όρο ή περίοδος, όπως την γνωρίζουμε, είναι ένα φαινόμενο που καθορίζει εν πολλοίς τη ζωή της γυναίκας. Πολλές φορές όμως ο κύκλος αυτός παρουσιάζει διαταραχές, οι οποίες ταλαιπωρούν τη γυναίκα. Το μηνιαίο ραντεβού, με τη γυναικεία φύση μας, μπορεί να γίνει σκέτος εφιάλτης, αφού μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, την όρεξη, τη λίμπιντο, το βάρος και σε γενικές γραμμές όλο μας το σώμα. Ζητήσαμε από την κα Χαραμαντά Μαρία, μαιευτήρα-γυναικολόγο, να μας μιλήσει για τις διαταραχές αυτές, για τις αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν ανωμαλία στον κύκλο της περιόδου μιας γυναίκας και πως μπορούν να αντιμετωπιστούν.
- Τι είναι περίοδος;
Η έμμηνος ρύση ή περίοδος είναι η φυσιολογική, τακτική (περίπου κάθε μήνα) αποβολή αίματος από τον κόλπο με διάρκεια συνήθως 3 με 5 ημέρες. Ο λόγος που αυτό συμβαίνει είναι η απομάκρυνση του εσωτερικού περιβλήματος της μήτρας σε συνδυασμό με μικρή ποσότητα αίματος.
- Ποια είναι η φυσιολογική ποσότητα του αίματος της περιόδου;
Η μέση ποσότητα αίματος που χάνεται κατά την περίοδο είναι περίπου 35 ml, ενώ φυσιολογικές θεωρούνται οι ποσότητες από 10ml εως 80ml.
- Ποια η φυσιολογική διάρκεια του κύκλου και τι πρέπει να μας ανησυχήσει;
Ο κύκλος μιας γυναίκας υπολογίζεται από την πρώτη ημέρα της περιόδου έως την πρώτη ημέρα της επόμενης. Φυσιολογικός θεωρείται κάθε κύκλος που έχει διάρκεια από 21 ημέρες έως 35 ημέρες. Αν και υπάρχει η αντίληψη ότι «φυσιολογικός» είναι ο κύκλος των 28 ημερών πρέπει να τονίσουμε ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό γυναικών έχει κύκλο ακριβώς 28 ημερών. Οι διαταραχές της περιόδου σχετίζονται είτε με τη διάρκεια του κύκλου είτε με την ποσότητα του αποβαλλόμενου αίματος και αφορούν περίπου ένα ποσοστό τουλάχιστον 20% του γυναικείου πληθυσμού. Στην πλειοψηφία τους αφορούν νεαρά κορίτσια κάτω των 20 ετών και γυναίκες άνω των 40 ετών.
Συγκεκριμένα οποιαδήποτε παρέκκλιση από τον κανόνα « 21 εως 35 ημέρες» καθώς και απώλεια αίματος πέραν των 7 ημερών ή μεγαλύτερη των 80 ml συνολικά ( 12 περίπου κουταλάκια του τσαγιού ) θεωρείται ανησυχητική και χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
Έτσι λοιπόν είναι πολύ σημαντικό για μια γυναίκα να γνωρίζει αν ο κύκλος της είναι φυσιολογικός ή όχι. Πώς μπορεί να το πετύχει αυτό; Κρατώντας λεπτομερές ημερολόγιο για την περίοδο της.
Σημαντική επισήμανση: Τα χαρακτηριστικά του σταθερού κύκλου δεν είναι τα ίδια σε όλες τις γυναίκες, εξατομικεύονται για την κάθε γυναίκα και έτσι η κάθε μια από μας να μπορεί να περιγράψει με σχετική σαφήνεια τι θεωρεί αυτή «φυσιολογικό» για τον εαυτό της.
- Πότε διαταράσσεται;
Η κυκλική εμφάνιση της περιόδου οφείλεται κατά κύριο λόγο στην ισορροπία των «γυναικείων» ορμονών που είναι τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη. Αν αυτή η ισορροπία διαταραχθεί για κάποιο λόγο τότε εμφανίζονται και οι ανάλογες διαταραχές στην περίοδο.
- Ποιοι όμως είναι οι λόγοι που μπορεί να αναστατώσουν την περίοδο μιας γυναίκας;
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από την ηλικία που αποτελεί μια πολύ σημαντική παράμετρο. Όταν πρωτοεμφανίζεται η περίοδος κατά την εφηβεία χρειάζονται περίπου μέχρι και δυο έτη έτσι ώστε να σταθεροποιηθεί. Αυτό συμβαίνει διότι χρειάζεται χρόνος για να ωριμάσει ο άξονας που συνδέει τα μηνύματα του εγκεφάλου μας με την λειτουργία των ωοθηκών μας. Κατά την εφηβεία λοιπόν τις περισσότερες φορές οι ανωμαλίες αυτές είναι φυσιολογικές και απόλυτα αναμενόμενες. Στον αντίποδα, κατά την κλιμακτήριο, τη χρονική δηλαδή περίοδο της μετάβασης από την αναπαραγωγική ζωή μιας γυναίκας στην εμμηνόπαυση, είναι δυνατόν να παρατηρηθούν αλλαγές όπως ακανόνιστη περίοδος, μείωση της ποσότητας του αποβαλλόμενου αίματος, σύντομος κύκλος, αλλά και σχεδόν ανύπαρκτες περίοδοι ή αντίθετα πολύ βαριές. Το χρονικό αυτό διάστημα μπορεί να διαρκέσει από 2 εως και 10 χρόνια.
Άλλος ένας παράγοντας που επηρεάζει καταλυτικά την περίοδο μιας γυναίκας είναι η διατροφή. Το υπερβολικό σωματικό βάρος ή η απότομη αύξηση αυτού δύναται να οδηγήσει σε ορμονολογικές διαταραχές που εκφράζονται με σπάνιες περιόδους που ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια και ένταση συμπτωμάτων. Αξιοσημείωτο δε είναι οτι το σώμα μας αντιδρά με αντίστοιχο τρόπο όταν παρατηρείται έντονη ή απότομη απώλεια κιλών. Έτσι λιποβαρείς γυναίκες παρατηρούν σημαντική καθυστέρηση στην περίοδο τους και συχνά ακόμη και απώλεια αυτής. Όλα αυτά αποκαθίστανται όμως με την επαναφορά του σωματικού βάρους στα φυσιολογικά επίπεδα.
Σε συνέχεια αυτού αξίζει να αναφερθεί ότι η συχνή και εξαντλητική σωματική άσκηση καταπονεί σε τέτοιο βαθμό το σώμα που ο εγκέφαλος παίρνει εντολή να σταματήσει να παράγει αναπαραγωγικές ορμόνες. Συνέπεια αυτού είναι η διαταραχή της φυσιολογικής παραγωγής των ορμονών γονιμότητας και κατά συνέπεια η αστάθεια στον κύκλο.
Μια άλλη εξαιρετικά συχνή αιτία διαταραχών στην περίοδο μιας γυναίκας είναι το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών. Αντιπροσωπεύει περίπου το 15% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας και εκφράζεται είτε με μεγάλα διαστήματα χωρίς περίοδο, είτε με αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων (ακμή, τριχοφυία) είτε με υπερηχογραφική εικόνα ωοθηκών με μεγάλο αριθμό φυσιολογικών μικροσκοπικών κύστεων που περιέχουν τα ωάρια κάθε γυναίκας. Το σύνδρομο αυτό σχετίζεται με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης διαβήτη και αποτελεί συνηθισμένο αίτιο υπογονιμότητας. Για το λόγο αυτό είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση του καθώς και η ορθή αντιμετώπιση του.
Άλλες ασθένειες που μπορεί να επηρεάσουν την περίοδο είναι οι παθήσεις του θυρεοειδούς γι’αυτό και σε κάθε γυναίκα που εμφανίζει τέτοια συμπτωματολογία πρέπει να γίνεται έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα. Επιπρόσθετα, καταστάσεις όπως η παρουσία ινομυώματος ή πολύποδα στην μήτρα, η ενδομητρίωση, η παρουσία κάποιας κύστης στην ωοθήκη και τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα μπορεί να συνδέονται με διαταραχές της εμμήνου ρύσεως.
Εξαιρετικά σπάνια κατάσταση ( 1%) που εκδηλώνεται με διαταραχές στην περίοδο είναι και η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια κατά την οποία παρατηρείται απώλεια της λειτουργικότητας των ωοθηκών πριν την ηλικία των 40 ετών και σχετίζεται με υπογονιμότητα.
Άλλη μια ιδιαίτερα σπάνια κατάσταση αφορά στις παθήσεις της υπόφυσης ή στην παρουσία κάποιου όγκου στην περιοχή του εγκεφάλου που μπορεί να διαταράξει την ορμονική λειτουργία μιας γυναίκας. Πιο συχνή είναι η αύξηση μιας ορμόνης, της προλακτίνης, που συνήθως σχετίζεται με απουσία της περιόδου.
Επίσης έχει παρατηρηθεί ότι το στρες αλλά και η κακή ποιότητα ύπνου επηρεάζει αρνητικά και απορυθμίζει τον καταμήνιο κύκλο.
Εν κατακλείδι, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε οποιαδήποτε μορφή διαταραχής της περιόδου μιας γυναίκας θα πρέπει να διερευνάται το ενδεχόμενο μιας πιθανής εγκυμοσύνης.
ΔΙΑΓΝΩΣΗ
- Πως γίνεται η διάγνωση;
Το πρώτο και πολύ σημαντικό βήμα για τη διάγνωση είναι η προσεκτική και λεπτομερής λήψη ιστορικού. Σε ένα πολύ μεγάλο μέρος των περιστατικών από το ιστορικό και μόνο μπορεί να οδηγηθούμε στη διάγνωση.
Ακολουθεί η κλινική εξέταση, η οποία περιλαμβάνει την επισκόπηση των έξω γεννητικών οργάνων και του τραχήλου καθώς και την αμφίχειρη γυναικολογική εξέταση στις σεξουαλικά ενεργές γυναίκες. Το τεστ Παπανικολάου είναι ακόμη μια εξέταση που συγκαταλέγεται σε αυτές που θα διενεργήσει ο γυναικολόγος καθώς και η καλλιέργεια κολπικού υγρού εφόσον κριθεί απαραίτητο.
Η εξέταση όμως που μας δίνει ουσιαστικές πληροφορίες είναι το υπερηχογράφημα της μήτρας και των ωοθηκών που γίνεται είτε κολπικά είτε διακοιλιακά. Με τον έλεγχο αυτό ενδέχεται να εντοπίσουμε μια πάχυνση του ενδομητρίου ή κάποιον ενδομητρικό πολύποδα και να εκτιμήσουμε την μορφολογία των ωοθηκών.
Συνδυαστικά ζητείται σχεδόν πάντα ορμονολογικός έλεγχος, ο οποίος γίνεται δια αιματολογικής εξέτασης και κάποιες φορές είναι καθοριστικός για τη διάγνωση.
Δεν αποκλείεται να ζητηθεί και υστεροσκόπηση, δια της οποίας απεικονίζεται το εσωτερικό της ενδομητρικής κοιλότητας.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
- Πώς αντιμετωπίζονται οι διαταραχές του κύκλου;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το αίτιο των διαταραχών αυτών, αλλά και από την ηλικία της γυναίκας και τη διάθεσή της να τεκνοποιήσει. Μπορεί να πρόκειται είτε για φαρμακευτική αγωγή, είτε για αλλαγή του τρόπου ζωής, είτε για χειρουργική αντιμετώπιση.
11 λόγοι που οδηγούν στην/ον γυναικολόγο
1. Αν «χάνετε» 3 ή περισσότερες περιόδους ανά έτος
2. Αν το μήκος του κύκλου σας είναι μικρότερο των 21 ημερών
3. Αν το μήκος του κύκλου σας υπερβαίνει τις 35 ημέρες
4. Αν το μήκος του κύκλου σας μεταβληθεί
5. Αν παρατηρήσετε, πως η ποσότητα αίματος κατά την έμμηνο ρύση είναι μεγαλύτερη από το συνηθισμένο
6. Αν η έμμηνος ρύση διαρκεί περισσότερο από 7 ημέρες
7. Αν εμφανιστεί πόνος κατά την περίοδο, σε περίπτωση, που το σύμπτωμα αυτό δεν προϋπήρχε
8. Αν ο πόνος, που ενδεχομένως αισθάνεστε κατά την περίοδο, γίνει εντονότερος
9. Αν παρατηρήσετε κολπική αιμόρροια μεταξύ των περιόδων
10. Αν παρατηρήσετε κολπική αιμόρροια μετά από ερωτική επαφή
11. Αν η έμμηνος ρύση δεν εμφανιστεί για διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών (αφού πρώτα αποκλειστεί το ενδεχόμενο κύησης)
