Χιλιάδες ιδιοκτήτες σε περιοχές όπως η Α' Κατοικία και η Λάκκα Αναβύσσου παραμένουν εγκλωβισμένοι λόγω πολεοδομικών αδιεξόδων, της ύπαρξης πολλών συνιδιοκτητών (πολλών γενεών) και αδυναμίας έκδοσης οικοδομικών αδειών ή μεταβίβασης ακινήτων.

Η ενημέρωση από τους ΟΙΚΙΣΤΕΣ Α΄ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ & ΛΑΚΚΑΣ ΑΝΑΒΥΣΣΟΥ

Γνωρίζουμε ότι Το ζήτημα της «ομηρίας» των ιδιοκτησιών στην Ελλάδα αφορά χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων και πηγάζει κυρίως από τρία μεγάλα πολεοδομικά, ιδιοκτησιακό και νομικά αδιέξοδα:

1. Εκτός σχεδίου δόμηση και αναγνώριση οδικού δικτύου
2. Απαλλοτριώσεις και ρυμοτομικές απαλλοτριώσεις
3. Συνιδιοκτησίες και κρατικό μερίδιο

Στη Λάκκα Αναβύσσου, το σχέδιο έχει τεθεί σε αναστολή από τον Δήμο Σαρωνικού μέχρι να λυθεί οριστικά το ζήτημα που έχει προκύψει με τις κάθετες ιδιοκτησίες.

Τι συμβαίνει:

• Αναστολή σχεδίου: Ο Δήμος Σαρωνικού αποφάσισε να «παγώσει» το σχετικό σχέδιο/διαδικασία προκειμένου να μην προχωρήσουν ενέργειες πριν ξεκαθαρίσει το νομικό και πολεοδομικό καθεστώς των κάθετων ιδιοκτησιών στην περιοχή. [1, 2]
• Επαφές με ΥΠΕΝ: Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) (όπως αυτή με την Υφυπουργό Μαριλένα Σούκουλη και σχετικές ανακοινώσεις από τον Δημήτρη Παπαχρήστου) με στόχο να εξεταστούν λύσεις και να υπάρξει συνεννόηση για το πώς θα αντιμετωπιστούν τα ιδιοκτησιακά και πολεοδομικά ζητήματα στη Λάκκα Αναβύσσου.
• Εθνικό πλαίσιο: Το ζήτημα συνδέεται και με τις ευρύτερες πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για την αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου της οριζόντιας και κάθετης ιδιοκτησίας (ν. 3741/1929) και τη δημιουργία νέου Κώδικα Ιδιοκτησίας.

Στον Δήμο Σαρωνικού (όπως σε όλη την επικράτεια) το καθεστώς των κάθετων ιδιοκτησιών εξαρτάται από το αν το ακίνητο βρίσκεται εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως, καθώς και από το πότε συστάθηκε ή χτίστηκε.

1. Εντός Σχεδίου Πόλεως

• Πλήρης δυνατότητα σύστασης: Επιτρέπεται κανονικά η σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας (με βάση τον Ν.Δ. 1024/1971) σε ενιαία οικόπεδα.
• Αποκλειστική χρήση & δόμηση: Κάθε συνιδιοκτήτης έχει αποκλειστική κυριότητα στο αυτοτελές κτίσμα του και αποκλειστική χρήση σε συγκεκριμένο τμήμα του οικοπέδου, ενώ διατηρεί ποσοστό εξ αδιαιρέτου επί του ενιαίου οικοπέδου. Οι όροι δόμησης (κάλυψη, συντελεστής δόμησης) υπολογίζονται στο ενιαίο οικόπεδο και κατανέμονται αναλογικά.

2. Εκτός Σχεδίου (Αγροτεμάχια)

• Γενική απαγόρευση νέων συστάσεων: Στα εκτός σχεδίου γήπεδα απαγορεύεται η σύσταση νέων κάθετων ιδιοκτησιών για μελλοντική ανοικοδόμηση (Ν. 2052/1992).
• Παλαιές συστάσεις (προ 1992): Κάθετες ιδιοκτησίες που συστάθηκαν νόμιμα πριν από τις 28/7/1992 παραμένουν έγκυρες και μεταβιβάζονται κανονικά.
• Νομιμοποίηση υφιστάμενων κτισμάτων (Ν. 4495/2017): Σύμφωνα με το Lawspot, επιτρέπεται κατ' εξαίρεση η σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας σε εκτός σχεδίου γήπεδα μόνο εφόσον υπάρχουν ήδη ανεγερμένα κτίσματα πριν από τις 28/7/2011 (και ο αριθμός των κάθετων ισούται με τον αριθμό των κτισμάτων). 3. Ειδικά θέματα στον Δήμο Σαρωνικού

• Περιοχές υπό ένταξη (όπως η Λάκκα Αναβύσσου): Σε περιοχές του Δήμου Σαρωνικού όπου εκκρεμούν πολεοδομικές μελέτες ή πράξεις εφαρμογής, οι ήδη υφιστάμενες άτυπες ή προ του 1992 κάθετες ιδιοκτησίες δημιουργούν συχνά εμπλοκές στην απόδοση εισφορών σε γη και χρήμα. Γι' αυτόν τον λόγο ο Δήμος παρεμβαίνει κατά περίπτωση (όπως με την πρόσφατη αναστολή στη Λάκκα Αναβύσσου) μέχρι να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση από το ΥΠΕΝ.
• Νέος Κώδικας Ιδιοκτησίας (2026): Αναμένεται η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων του Υπουργείου Δικαιοσύνης που στοχεύουν στην απλοποίηση της διασύνδεσης με το Κτηματολόγιο και την επίλυση εκκρεμών υποθέσεων τίτλων ιδιοκτησίας.

Ιδιοκτησίες σε ομηρία: Παρεμβαση στο ΥΠΕΝ για τα εξ αδιαιρέτου

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, πραγματοποιήθηκε συνάντηση στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) με αντικείμενο τα προβλήματα των εξ αδιαιρέτου και κάθετων ιδιοκτησιών.

Βασικά σημεία της παρέμβασης:

• Πρωτοβουλία & Συμμετέχοντες: Η συνάντηση έγινε στο γραφείο της Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αρμόδιας για θέματα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, Μαριλένας Σούκουλη, έπειτα από πρωτοβουλία του βουλευτή Ανατολικής Αττικής Βασίλη Οικονόμου. Συμμετείχαν επίσης κάτοικοι και εκπρόσωποι συλλόγων από την Α’ Κατοικία και τη Λάκκα Αναβύσσου.
• Το πρόβλημα: Ζητήματα δεκαετιών σε περιοχές των Δήμων Λαυρεωτικής και Σαρωνικού (κυρίως στην Ανάβυσσο) κρατούν χιλιάδες ιδιοκτήτες σε «ομηρία». Η ύπαρξη πολλών συνιδιοκτητών (συχνά δεύτερης και τρίτης γενιάς) χωρίς διαίρεση δημιουργεί σοβαρά αδιέξοδα.
• Οι συνέπειες: Οι ιδιοκτήτες αδυνατούν να εκδώσουν οικοδομικές άδειες, να αξιοποιήσουν ή να μεταβιβάσουν τα ακίνητά τους, ενώ συχνά οδηγούνται σε μακροχρόνιες δικαστικές διαμαχες.
• Στόχος: Η εξεύρεση νομοθετικών λύσεων από την πλευρά του ΥΠΕΝ (στο πλαίσιο και των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων) ώστε να ξεπεραστούν τα αδιέξοδα χωρίς να κατασττηθούν τα νόμιμα δικαιώματα των συνιδιοκτητών.

ΟΙ ΟΙΚΙΣΤΕΣ ΛΑΚΚΑΣ ΑΝΑΒΥΣΟΥ ΕΦΕΡΑΝ ΤΟ ΘΕΜΑ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥΣ

Οι πιέσεις και η κινητοποίηση των οικιστών της Λάκκας Αναβύσσου οδήγησαν το ζήτημα σε κυβερνητικό επίπεδο, με διαδοχικές επαφές σε Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και Υπουργείο Δικαιοσύνης. Το θέμα αφορά εκατοντάδες ιδιοκτήτες ακινήτων της περιοχής, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρά ιδιοκτησιακά και πολεοδομικά αδιέξοδα.

Η πορεία των κινητοποιήσεων και των επαφών

• Πίεση των κατοίκων και συνάντηση στην Ανάβυσσο. Μετά τις έντονες αντιδράσεις και την κινητοποίηση των οικιστών, πραγματοποιήθηκε ανοιχτή συνάντηση στην Ανάβυσσο, όπου η δημοτική αρχή δεσμεύτηκε να «παγώσει» τη διαδικασία του σχεδίου και να μεταφέρει το πρόβλημα στα συναρμόδια υπουργεία.
• Σύσκεψη στο ΥΠΕΝ (Οκτώβριος 2026). Ο Δήμαρχος Σαρωνικού Δημήτρης Παπαχρήστου και ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών Ιάσων Μωραϊτόπουλος συναντήθηκαν με την Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μαριλένα Σούκουλη, παρουσιάζοντας το μέγεθος του προβλήματος για τους οικιστές. Αναλυτικό ρεπορτάζ για τη σύσκεψη φιλοξενεί το Free News.
• Επόμενο βήμα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Όπως ανακοινώθηκε επίσημα, δρομολογήθηκε επαφή με την αρμόδια επιτροπή του Υπουργείου Δικαιοσύνης, η οποία επεξεργάζεται νομοθετική ρύθμιση για τα ζητήματα των συνιδιοκτησιών και των κάθετων ιδιοκτησιών.

Τι ζητούν οι οικιστές και ποιος είναι ο στόχος

• Νομοθετική κατοχύρωση. Οι ιδιοκτήτες ζητούν να διασφαλιστούν οι τίτλοι και τα δικαιώματά τους πριν προχωρήσει η πολεοδόμηση, ώστε να μη χάσουν περιουσίες ή να μην επιβαρυνθούν άδικα κατά την ένταξη στο σχέδιο.
• Επαναφορά της 1ης ανάρτησης. Ο κοινός στόχος Δήμου και οικιστών, όπως καταγράφεται και από το iRafina, είναι να δοθεί πρώτα οριστική νομοθετική λύση και στη συνέχεια να επανέλθει η 1η ανάρτηση του πολεοδομικού σχεδίου της Λάκκας.

Η πρωτοβουλία του βουλευτή Ανατολικής Αττικής Βασίλη Οικονόμου αφορά παρέμβαση προς την υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μαριλένα Σούκουλη, για την επίλυση χρόνιων ιδιοκτησιακών και πολεοδομικών προβλημάτων στους Δήμους Λαυρεωτικής και Σαρωνικού. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή εκπροσώπων συλλόγων και κατοίκων των δύο περιοχών, οι οποίοι εξέθεσαν τις δυσκολίες που κρατούν δεσμευμένες τις περιουσίες τους επί δεκαετίες.

Τι ζητούν οι οικιστές και ποιος είναι ο στόχος

• Νομοθετική κατοχύρωση. Οι ιδιοκτήτες ζητούν να διασφαλιστούν οι τίτλοι και τα δικαιώματά τους πριν προχωρήσει η πολεοδόμηση, ώστε να μη χάσουν περιουσίες ή να μην επιβαρυνθούν άδικα κατά την ένταξη στο σχέδιο.
• Επαναφορά της 1ης ανάρτησης. Ο κοινός στόχος Δήμου και οικιστών, όπως καταγράφεται και από το iRafina, είναι να δοθεί πρώτα οριστική νομοθετική λύση και στη συνέχεια να επανέλθει η 1η ανάρτηση του πολεοδομικού σχεδίου της Λάκκας.

Τα βασικά προβλήματα που τέθηκαν

• Εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησίες. Πολλοί ιδιοκτήτες κατέχουν μερίδια (ποσοστά ή χιλιοστά) σε ενιαία αγροτεμάχια χωρίς σαφή αντιστοίχιση σε συγκεκριμένο τμήμα γης. Η ύπαρξη δεκάδων συνιδιοκτητών δεύτερης και τρίτης γενιάς καθιστά αδύνατη τη συνεννόηση και τη θεσμική κατοχύρωση της περιουσίας τους, παρότι τα τμήματα αυτά έχουν ήδη διαμορφωθεί ή αξιοποιηθεί στην πράξη.
• Καθυστερήσεις στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Οι κάτοικοι τόνισαν την ανάγκη να επισπευσθεί ο πολεοδομικός σχεδιασμός, συνδέοντάς τον άμεσα με το ξεμπλοκάρισμα των ιδιοκτησιών.
• Ιστορικοί και προσφυγικοί οικισμοί. Ζητήθηκε να ληφθούν υπόψη τα παλαιά ΦΕΚ και οι πραγματικές συνθήκες για οικισμούς που προϋφίστανται του 1923 ή δημιουργήθηκαν μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ανάβυσσο.

Η προτεινόμενη λύση και η στάση του ΥΠΕΝ

• Δικαστικός προσδιορισμός μεριδίου. Προτάθηκε η διατήρηση του ακινήτου ως ενιαίου γηπέδου, με παράλληλη παροχή δυνατότητας σε κάθε συνιδιοκτήτη να προσφεύγει δικαστικά. Μέσω αυτής της διαδικασίας θα ορίζεται το τμήμα που αντιστοιχεί αυστηρά στο νόμιμο ποσοστό του, χωρίς να θίγονται τα δικαιώματα των υπολοίπων.
• Επόμενα βήματα. Η υφυπουργός Μαριλένα Σούκουλη αντιμετώπισε θετικά την ανάγκη εξεύρεσης λύσεων. Το ζητούμενο πλέον είναι η μετατροπή των προτάσεων αυτών σε συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.