SCRIPT!
ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΕΛΛΟΣ:Η Αυτοδιοίκηση δεν ζητά χάρη. Διεκδικεί όσα δικαιούται και όσα χρειάζεται για να υπηρετεί τους πολίτες: Ο Α' αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης - Βούλας - Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, κατά την ομιλία και τις παρεμβάσεις του στο ετήσιο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα (Νοέμβριος 2026), έθεσε στο επίκεντρο τα οικονομικά αδιέξοδα και τα δομικά προβλήματα της Αυτοδιοίκησης: «Απένταροι» οι δήμοι: Χαρακτήρισε την οικονομική κατάσταση των δήμων οριακή, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Είμαστε απλά απένταροι, καταλάβετέ το. Απένταροι!», επισημαίνοντας την έντονη υποχρηματοδότηση. Ενεργειακό κόστος: Εστίασε στο δυσβάσταχτο κόστος ρεύματος, καθώς οι δήμοι χρεώνονται από τη ΔΕΗ με 26–28 λεπτά/kWh χωρίς να αναγνωρίζονται ως μεγάλοι καταναλωτές, μια άνιση μεταχείριση που τους επιβαρύνει με περίπου 245 εκατ. ευρώ ετησίως. Κόκκινη γραμμή για τις αρμοδιότητες: Διατύπωσε την ξεκάθαρη θέση ότι δεν μπορεί να μεταφέρεται καμία νέα αρμοδιότητα στους δήμους χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους.  Πολεοδομίες (ΥΔΟΜ): Υπερασπίστηκε τη διατήρηση των λειτουργικών Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) στους δήμους και διεκδίκησε ισότιμο ρόλο στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Παρουσία του Πρωθυπουργού: Σχολίασε θετικά την παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο συνέδριο (για πρώτη φορά μετά από 17 χρόνια), σημειώνοντας ωστόσο ότι
ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΑ, ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΚΑ & ΝΟΜΙΚΑ ΑΔΙΕΞΟΔΑ ΖΗΤΟΥΝ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Α΄ ΚΑΤΟΙΚΙΑ & ΤΗΝ ΛΑΚΚΑ ΑΝΑΒΥΣΣΟΥ: Χιλιάδες ιδιοκτήτες σε περιοχές όπως η Α' Κατοικία και η Λάκκα Αναβύσσου παραμένουν εγκλωβισμένοι λόγω πολεοδομικών αδιεξόδων, της ύπαρξης πολλών συνιδιοκτητών (πολλών γενεών) και αδυναμίας έκδοσης οικοδομικών αδειών ή μεταβίβασης ακινήτων. Η ενημέρωση από τους ΟΙΚΙΣΤΕΣ Α΄ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ & ΛΑΚΚΑΣ ΑΝΑΒΥΣΣΟΥ Γνωρίζουμε ότι Το ζήτημα της «ομηρίας» των ιδιοκτησιών στην Ελλάδα αφορά χιλιάδεςιδιοκτήτες ακινήτων και πηγάζει κυρίως από τρία μεγάλα πολεοδομικά, ιδιοκτησιακό και νομικά αδιέξοδα: Εκτός σχεδίου δόμηση και αναγνώριση οδικού δικτύου Απαλλοτριώσεις και ρυμοτομικές απαλλοτριώσεις Συνιδιοκτησίες και κρατικό μερίδιο Στη Λάκκα Αναβύσσου, το σχέδιο έχει τεθεί σε αναστολή από τον Δήμο Σαρωνικού μέχρι να λυθεί οριστικά το ζήτημα που έχει προκύψει με τις κάθετες ιδιοκτησίες. Τι συμβαίνει: Αναστολή σχεδίου: Ο Δήμος Σαρωνικού αποφάσισε να «παγώσει» το σχετικό σχέδιο/διαδικασία προκειμένου να μην προχωρήσουν ενέργειες πριν ξεκαθαρίσει το νομικό και πολεοδομικό καθεστώς των κάθετων ιδιοκτησιών στην περιοχή. Επαφές με ΥΠΕΝ: Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) (όπως αυτή με την Υφυπουργό Μαριλένα Σούκουλη και σχετικές ανακοινώσεις από τον Δημήτρη Παπαχρήστου) με στόχο να εξεταστούν λύσεις και να υπάρξει συνεννόηση
1ο Φεστιβάλ Εθελοντισμού της Περιφέρειας Αττικής. H ενίσχυση της εθελοντικής προσφοράς δεν υποκαθιστά τις υποχρεώσεις της οργανωμένης Πολιτείας: Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε στο γήπεδο του Tae Kwon Do το 1ο Φεστιβάλ Εθελοντισμού της Περιφέρειας Αττικής, συγκεντρώνοντας περισσότερους από 300 φορείς και εθελοντικές οργανώσεις από ολόκληρο το Λεκανοπέδιο, με δράση σε τομείς που εκτείνονται από την παιδική προστασία, την ανθρωπιστική βοήθεια και την υγεία έως την πολιτική προστασία, το περιβάλλον, τη συμπερίληψη και τη φιλοζωία. Το Φεστιβάλ αποτελεί τη μεγαλύτερη διοργάνωση αφιερωμένη στον εθελοντισμό στην Ελλάδα, με στόχο την ανάδειξη της κοινωνικής προσφοράς και τη δημιουργία σταθερών συνεργειών μεταξύ Αυτοδιοίκησης και κοινωνίας των πολιτών. Στο επίκεντρο βρέθηκε η συγκρότηση ενός ενιαίου δικτύου εθελοντισμού στην Αττική, το οποίο θα διασυνδέει φορείς και οργανώσεις, θα ενισχύει τη συνεργασία τους με τους 66 Δήμους και θα συμβάλλει στον καλύτερο συντονισμό της κοινωνικής προσφοράς, με ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των πλέον ευάλωτων πολιτών. Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς περιηγήθηκε στα περίπτερα του Φεστιβάλ, όπου είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει με τους εθελοντές και τις εθελόντριες που συμμετείχαν στη διοργάνωση σχετικά με τα πεδία δραστηριότητας κάθε
Πόρτο Ράφτη: Έπεσε το ταβάνι, στο πειθαρχικό θα οδηγηθούν 22 εκπαιδευτικοί – Αντί για ευθύνες, διώξεις!: Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Π.Ε. «Κ. Σωτηρίου» καταγγέλλει την παραπομπή ολόκληρου του Συλλόγου Διδασκόντων του 1ου Δημοτικού Σχολείου Πόρτο Ράφτη, σχεδόν έναν χρόνο μετά την πτώση τμήματος της οροφής.   Σύμφωνα με ανακοίνωση του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Π.Ε. «Κ. Σωτηρίου», 22 εκπαιδευτικοί και η διευθύντρια του 1ου Δημοτικού Σχολείου Πόρτο Ράφτη παραπέμπονται στο πειθαρχικό συμβούλιο, μετά την ΕΔΕ που διενεργήθηκε για την πτώση τμήματος σοβά από την οροφή σχολικής αίθουσας, στις 5 Νοεμβρίου 2025. Έναν χρόνο μετά την πτώση σοβάδων στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Πόρτο Ράφτη, η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας  Εκπαίδευσης Ανατολικής Αττικής παραπέμπει στο πειθαρχικό ολόκληρο τον σύλλογο διδασκόντων. Οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται στο στόχαστρο, ενώ το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο: ποιος ευθύνεται για την επικίνδυνη κατάσταση του σχολικού κτιρίου; «Αντί για ασφαλή και σύγχρονα σχολεία, μοιράζουν διώξεις και τρομοκρατία!» Το σύνθημα της πανεκπαιδευτικής απεργίας της 21ης Οκτωβρίου 2026 αποκτά δραματική επικαιρότητα. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με την καταγγελία του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Π.Ε. «Κώστας Σωτηρίου», ο Διευθυντής Εκπαίδευσης Ανατολικής Αττικής, Γιώργος Μητρόπουλος, επέλεξε να κοινοποιήσει παραπομπές στο πειθαρχικό
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΜΠΑΝΙΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Τουρισμός όλο το χρόνο στην Αττική: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΜΠΑΝΙΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Τουρισμός όλο το χρόνο στην Αττική  Με ταξιδιωτικές εισπράξεις 5,84 δισ. ευρώ και 9,7 εκατ. επισκέψεις το 2025, η Περιφέρεια διεκδικεί την 1η θέση στα τουριστικά έσοδα. Προγραμματίζει νέα διεθνή καμπάνια σε 4 ηπείρους, γυρίσματα σε 63 τοποθεσίες ΄με στόχο την αύξηση της παραμονής και της δαπάνης ανά επισκέπτη. Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς παρουσίασε το μεγαλόπνοο σχέδιό του την Τετάρτη 21 Οκτωβρίουστην Εθνική Πινακοθήκη παρουσία πλήθος κόσμου. Αυτή ήταν μια αρχή που  σηματοδοτεί την έναρξη ενός ολοκληρωμένου διετούς προγράμματος διεθνούς τουριστικής προβολής, το οποίο φιλοδοξεί να μετατρέψει τη δυναμική των τελευταίων ετών σε μεγαλύτερη οικονομική απόδοση για τις επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους και τις τοπικές κοινωνίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Περιφέρεια, η Αττική κατέγραψε το 2025 περίπου 9,7 εκατομμύρια επισκέψεις από το εξωτερικό και ταξιδιωτικές εισπράξεις ύψους 5,84 δισ. ευρώ. Παρά την πρωτιά της στον αριθμό των επισκέψεων, παραμένει δεύτερη σε τουριστικά έσοδα, πίσω από το Νότιο Αιγαίο, το οποίο συγκέντρωσε περίπου 6,62
«Από Καρδιάς» πρώτη ανοιχτή δράση πρόληψης για την καρδιαγγειακή υγεία: «Από Καρδιάς»Στο Περιστέρι η πρώτη ανοιχτή δράση πρόληψης για την καρδιαγγειακή υγείαΔωρεάν προληπτικοί έλεγχοι καρδιαγγειακής υγείας και βιωματικές δράσεις στοΔημαρχείο Περιστερίου, την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026, από τις 14:00 έως τις 20:30 Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας, σε στρατηγική συνεργασία με την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), συνεχίζει την πανελλαδική εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την καρδιαγγειακή υγεία «Από Καρδιάς» με την πρώτη ανοιχτή δράσηπεδίου της εκστρατείας στο Περιστέρι. Η δράση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026, από τις 14:00 έως τις 20:30, στο Δημαρχείο Περιστερίου, σε συνεργασία με τον Σύλλογο Σκελετικής Υγείας «Πεταλούδα» και τον Δήμο Περιστερίου. Σε συνέχεια της εναρκτήριας θεσμικής εκδήλωσης της 29ης Σεπτεμβρίου, η εκστρατεία περνά από τον θεσμικό διάλογο στην πράξη, μεταφέροντας το μήνυμα της πρόληψης στις τοπικές κοινωνίες. Στόχος είναι η καρδιαγγειακή πρόληψη να γίνει πιο προσιτή και κατανοητή και ναενθαρρύνει τους πολίτες να εντάξουν τον τακτικό προληπτικό έλεγχο, την κίνηση και τις υγιεινέςκαθημερινές επιλογές στη ζωή τους. Δωρεάν προληπτικός έλεγχος καρδιαγγειακής υγείας Καθ’ όλη τη διάρκεια της δράσης οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα
18 παράκτιοι Δήμοι δεν είναι αντίθετοι στην υδατοκαλλιέργεια αλλά απαιτούν την ανάπτυξή της με όρους βιωσιμότητας,προστασίας του περιβάλλοντος και σεβασμού των τοπικών κοινωνιών: Δεκαοκτώ δήμαρχοι παράκτιων και νησιωτικών περιοχών απέστειλαν κοινή επιστολή (με ημερομηνία 19 Σεπτεμβρίου 2026) προς την ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, εκφράζοντας την έντονη αντίθεσή τους στις προτεινόμενες διατάξεις του νέου σχεδίου νόμου για τις ιχθυοκαλλιέργειες Οι δήμαρχοι διευκρινίζουν ότι δεν είναι αντίθετοι στην υδατοκαλλιέργεια ως οικονομική δραστηριότητα, αλλά απαιτούν την ανάπτυξή της με όρους βιωσιμότητας, προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και σεβασμού προς τις τοπικές κοινωνίες.   Οι Κύριες Ανησυχίες των Δήμων Οι τοπικές αρχές διαμαρτύρονται καθώς το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο κινείται σε κατεύθυνση αντίθετη από τις ανάγκες τους: Αποκλεισμός τοπικών κοινωνιών: Οι δήμοι παραμένουν εκτός των οργάνων λήψης αποφάσεων για τη χωροθέτηση των μονάδων. Ανεπαρκή πρόστιμα: Το ανώτατο πρόστιμο των 30.000 ευρώ θεωρείται εξαιρετικά χαμηλό και μη αποτρεπτικό για μεγάλες επιχειρήσεις. Ανεξέλεγκτες μετεγκαταστάσεις: Μονάδες που υποβαθμίζουν το περιβάλλον έχουν δικαίωμα μεταφοράς αντί για οριστική ανάκληση της άδειας, μετακινώντας απλώς το πρόβλημα. Παράταση απομάκρυνσης: Οι προθεσμίες απομάκρυνσης επιβαρυμένων εγκαταστάσεων διευρύνονται (έως και 30 μήνες), αφήνοντας τις ακτές εκτεθειμένες για μεγάλο διάστημα.  Τα 5 Βασικά Αιτήματα της Επιστολής Απόσυρση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση Γυναικών Ελλάδος και το Δίκτυο «Νέα Ζωή» ένωσαν δυνάμεις για την ενδυνάμωση και την προστασία των γυναικών: Η Ευρωπαϊκή Ένωση Γυναικών Ελλάδος και το Δίκτυο «Νέα Ζωή» ένωσαν δυνάμεις για την ενδυνάμωση και την προστασία των γυναικών Μνημόνιο Συνεργασίας της EUW HELLAS & του Δικτύου Στήριξης Κακοποιημένων Γυναικών   Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της συνεργασίας, της αλληλεγγύης και της ουσιαστικής στήριξης των γυναικών πραγματοποιήθηκε στις 6/10/2026 στα γραφεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γυναικών Ελλάδος – European Union of Women HELLAS, με την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γυναικών Ελλάδος, Αφροδίτη Μπλέτα, και της Προέδρου του Δικτύου Στήριξης Κακοποιημένων Γυναικών «Νέα Ζωή», Ελίνα Ζαχαριάδου.                    Η υπογραφή του Μνημονίου σηματοδοτεί την έναρξη μιας οργανωμένης και ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ των δύο φορέων, με κοινό προσανατολισμό την πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, την ενημέρωση, την ενδυνάμωση και την προστασία των γυναικών, καθώς και την ανάδειξη της ανάγκης για ένα ισχυρό κοινωνικό δίκτυο στήριξης. Στο πλαίσιο της συνεργασίας προβλέπεται η ανταλλαγή γνώσεων και καλών πρακτικών, η αλληλοϋποστήριξη, η ανάπτυξη κοινών πρωτοβουλιών και δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, καθώς και η
5 ΣΗΜΕΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ ΣΑΡΩΝΙΔΑΣ 3 ΜΙΣΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΑΡΧΟ: ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ ΣΑΡΩΝΙΔΑΣ 03/10/2026 Από Νίκο Λιούτα στην σελίδα του Συλλόγου στο Facebook Αγαπητά μέλη του Συλλόγου Πανοράματος, αγαπητοί κάτοικοι της Σαρωνίδας, Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για τα τελευταία νέα και τις εξελίξεις που αφορούν τον οικισμό μας και γενικότερα τη Σαρωνίδα. 1. ΟΔΟΠΟΙΙΑ ΣΑΡΩΝΙΔΑΣ Δυστυχώς, σύμφωνα με την ενημέρωση που λάβαμε, τα προγραμματισμένα έργα οδοποιίας στον οικισμό μας δεν θα πραγματοποιηθούν στην παρούσα φάση. Οι ασφαλτοστρώσεις αφορούσαν αρκετούς δρόμους της Σαρωνίδας που αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα, καθώς κάποιοι από αυτούς παραμένουν ακόμη και σήμερα χωματόδρομοι. Όπως ενημερωθήκαμε, ο εργολάβος ολοκλήρωσε τις προγραμματισμένες εργασίες σε γειτονικές περιοχές, χωρίς τελικά να προχωρήσουν οι αντίστοιχες εργασίες στη Σαρωνίδα. 2. ΥΔΡΟΔΟΤΗΣΗ – ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΣΑΡΩΝΙΔΑΣ Σε συνέχεια προηγούμενης ενημέρωσής μας, το έργο της νέας δεξαμενής στο βουνό δεν φαίνεται αυτή τη στιγμή να προχωρά. Σύμφωνα με την ενημέρωση που έχουμε λάβει από τη Δημοτική Αρχή, η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τη διαδικασία μετάβασης των δικτύων ύδρευσης του Δήμου μας, καθώς και γειτονικών Δήμων, στην ΕΥΔΑΠ. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, έργα
Τί γίνεται με τις εναπομείνασες χωματερές στην Ελλάδα; Πόσες αναβολές θα πάρουμε ακόμα για το κλείσιμό τους;: Στην Ελλάδα οι ενεργές παράνομες χωματερές (ΧΑΔΑ) έχουν μειωθεί σημαντικά, όμως το οριστικό «λουκέτο» και η αποκατάστασή τους έχουν πάρει επανειλημμένες παρατάσεις, ξεπερνώντας κάθε αρχικό χρονοδιάγραμμα. Παρά τις συνεχείς δεσμεύσεις των ελληνικών κυβερνήσεων και των τοπικών αρχών για πλήρη εξάλειψη του προβλήματος, η χώρα συνεχίζει να καταβάλλει πρόστιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και το συνολικό ποσό έχει μειωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια χάρη στην πρόοδο των εργασιών.   Πού βρίσκεται η κατάσταση σήμερα; Σημαντική μείωση των ΧΑΔΑ: Από τις 65 περιπτώσεις παράνομων χωματερών που απέμεναν και για τις οποίες πληρώναμε πρόστιμα το 2019, ο αριθμός αυτός έχει μειωθεί κατά 70%.  Οι εναπομείνασες περιπτώσεις: Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), απομένουν πλέον 20 περιπτώσεις προστίμων, οι οποίες αφορούν 17 συγκεκριμένες τοποθεσίες ΧΑΔΑ. Από αυτές: Μόλις 3 χωματερές παραμένουν ενεργές (και επιβαρύνονται με διπλό πρόστιμο). Οι υπόλοιπες 14 έχουν σταματήσει να λειτουργούν, αλλά εκκρεμεί η πλήρης τεχνική τους αποκατάσταση.  Πόσες αναβολές έχουμε πάρει και τι πληρώνουμε;   Η Ελλάδα έχει πάρει αλλεπάλληλες άτυπες και επίσημες παρατάσεις την
 

radio argosaronikos

Προειδοποίηση

JUser: :_load: Αδυναμία φόρτωσης χρήστη με Α/Α (ID): 43
Πέμπτη, 05 Δεκεμβρίου 2013 18:59

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ (*)

Γράφτηκε από
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

 

 

 Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΕΔΩ ΕΠΙΣΤΕΡΦΕΙ

Πώς αποδεικνύεται ότι γενέτειρα της Φιλοσοφίας είναι η Ελλάδα και ειδικότερα η Αθήνα;

           

Του ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΚΑΤΣΙΜΑΝΗ

 

Ενώ καταλαγιάζει σταδιακά στη μνήμη μας ο απόηχος του 23ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Φιλοσοφίας, διάχυτη είναι η ικανοποίηση λόγω του ότι, εκτός των άλλων θετικών πλευρών του, που θα καταγραφούν και θα αξιολογηθούν εν καιρώ[1], οι εργασίες του απέκτησαν αναπόφευκτα συμβολικό χαρακτήρα. Σηματοδότησαν, σύμφωνα με μια μερίδα του τύπου, την επιστροφή της Φιλοσοφίας στην πατρίδα της, την Ελλάδα, και ειδικότερα την Αθήνα. Με αφετηρία, λοιπόν, αυτό το συμβολισμό διατυπώνουμε αμέσως ένα ερώτημα το οποίο ανακύπτει φυσικά και αβίαστα: πώς αιτιολογείται και πώς τεκμηριώνεται αυτή η επιστροφή; Με άλλα λόγια, πώς αποδεικνύεται ότι γενέτειρα της Φιλοσοφίας είναι η Ελλάδα και ειδικότερα η Αθήνα;

 

Η απάντηση στο ερώτημα επιβάλλει μια γενικότερη και όσο το δυνατόν περισσότερο συνοπτική θεώρηση της Φιλοσοφίας και των ιστορικών πρωταρχών της. Όπως είχε ήδη επισημανθεί από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, έμφυτη στον άνθρωπο είναι η τάση να γνωρίσει τον κόσμο μέσα στον οποίο έχει ριχτεί και, όταν δυσκολεύεται να την ικανοποιήσει, θαυμάζει και απορεί [2].Κατά τα πρώτα  στάδια της πολιτιστικής εξέλιξής του ο άνθρωπος χαρακτηρίζεται από ένα είδος εξωλογικής σκέψης, σύμφωνα με την οποία η φύση και το υπερφυσικό στοιχείο συγχέονται, ενώ δυνάμεις κρυφές και άγνωστες στον αμύητο δρουν και επηρεάζουν τα πάντα.  Στην προσπάθειά της, λοιπόν, να δώσει απάντηση στις απορίες της, η εξωλογική αυτή σκέψη προσφεύγει στο μύθο, που συνιστά μια απλοϊκή αλλά ιστορικά καταξιωμένη απόπειρα ερμηνείας του κόσμου. Μυθικές είναι οι αφηγήσεις που περιέχονται στα ομηρικά έπη και στη Θεογονία του Ησιόδου, οι οποίες, αντί να εξηγήσουν τη σύσταση και τη λειτουργία του κόσμου, περιγράφουν την προέλευσή του και τον τρόπο με τον οποίο έχει ιεραρχηθεί[3]. 

Καθώς ο μύθος παρακμάζει σταδιακά για να παραχωρήσει ολοένα και περισσότερο τη θέση του στο λόγο, η Φιλοσοφία εκτοπίζει την εξωλογική σκέψη και εμφανίζεται αρχικά ως κοσμολογία. Η κοσμολογία, δηλαδή η πρώτη απόπειρα της Φιλοσοφίας να ερμηνεύσει τον κόσμο λογικά, εμφανίζεται  σιγά σιγά στο ιστορικό προσκήνιο και υποκαθιστά τους θεογονικούς μύθους, αφομοιώνοντας, όμως, και αξιοποιώντας δημιουργικά τα κύρια στοιχεία τους. Τόπος γεννήσεως της Φιλοσοφίας είναι οι εστίες του ελληνισμού στην Ιωνία, και οι ελληνικές αποικίες της Κάτω Ιταλίας και γλώσσα της είναι η ελληνική. Κατά τον Χάιντεγκερ, «Η ελληνική γλώσσα και μόνο αυτή είναι λόγος»[4]. Κοσμολόγοι εί-ναι οι πρώτοι Έλληνες φιλόσοφοι, οι  λεγόμενοι Προσωκρατικοί Φιλόσοφοι, όπως ο Θαλής, ο Αναξαγόρας, ο Αναξιμένης, ο Ηράκλειτος, ο Ξενοφάνης, ο Πυθαγόρας, ο Παρμενίδης, ο Ζήνων ο Ελεάτης, ο Εμπεδοκλής, ο Δημόκριτος και άλλοι[5]. Όλοι αυτοί λειτουργούν ως καθολικοί σοφοί, οι  οποίοι, στην προσπάθειά τους να αγκαλιάσουν γνωστικά και να ερμηνεύσουν λογικά τον κόσμο και τη ζωή, αντικαθιστούν τις μυθικές μορφές με έννοιες και διαμορφώνουν τη φιλοσοφική ορολογία[6].   

 Ενώ όμως η Φιλοσοφία περιελάμβανε αρχικά στο πλάτος της όλους τους υπάρχοντας τότε τομείς του επιστητού, από τους μετακλασικούς χρόνους και μετά, λόγω της αύξησης των γνώσεων που επέβαλε την ανάγκη της εξειδίκευσης, οι επιστήμες θα αποτελέσουν η μία μετά την άλλη αυτόνομους γνωστικούς τομείς — διαδικασία που θα επαναληφθεί και θα ολοκληρωθεί με γοργό ρυθμό  κατά τους νεότερους χρόνους. Και είναι χαρακτηριστικό το ότι από το 18. ήδη αιώνα ο Καντ είχε παρομοιάσει την αποψιλωμένη από τις επιστήμες Φιλοσοφία με μια σύγχρονη Εκάβη που κλαίει για το θάνατο των παιδιών της[7]. 

Αν, όμως, η Φιλοσοφία έχασε με τον τρόπο αυτό σε πλάτος και σε αρμοδιότητες, ταυτόχρονα κέρδισε πάρα πολλά σε βάθος και σε γνησιότητα. Εκείνο που της απέμεινε είναι ό,τι ακριβώς τη χαρακτηρίζει, είναι η πεμπτουσία της και η ειδοποιός διαφορά της, δηλαδή ό,τι την κάνει να είναι αυτό που είναι. Οπότε, εδώ, γεννιέται ένα καινούργιο ερώτημα: τι είναι ή, καλύτερα, «τι κάνει» και «πώς λειτουργεί», τελικά, η Φιλοσοφία[8]; 

Πριν επιχειρήσουμε μια απάντηση, κρίνονται απαραίτητες δύο διευκρινίσεις: α) Δεδομένου ότι ένας αυστηρά λογικός ορισμός της Φιλοσοφίας είναι εξαιρετικά δύσκολος αν όχι εντελώς αδύνατος, ο καλύτερος τρόπος προσέγγισης και κατανόησης της κορυφαίας αυτής πνευματικής επίδοσης είναι η απαρίθμηση των βασικών λειτουργιών της. Και β) οι λειτουργίες που θα αναφερθούν δεν είναι ανεξάρτητες και διακριτές μεταξύ τους, αλλά πολύ συχνά συμπληρώνονται αμοιβαία, τέμνονται και επικαλύπτονται, με αποτέλεσμα να αποτελούν συχνά τις διαφορετικές όψεις μιας και της αυτής λειτουργίας.

Σύμφωνα, λοιπόν, με το θέμα του 23ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Φιλοσοφίας, η Φιλοσοφία είναι αναζήτηση και ταυτόχρονα τρόπος ζωής[9]. Ας δούμε πε-ρισσότερο αναλυτικά ποιες είναι οι βασικές λειτουργίες που υποδηλώνει ο καθένας από αυτούς τους δύο χαρακτηρισμούς[10]:

Α΄Ως αναζήτηση, η Φιλοσοφία:

1.Δείχνεται δύσπιστη σε κάθε μορφή αυθεντίας και αρνείται οτιδήποτε δε συνοδεύεται από λογικές εξηγήσεις και σωστά θεμελιωμένες αποδείξεις.

2.Δεν ικανοποιείται από έτοιμες απαντήσεις και, παραμερίζοντάς τες, «ξανακάνει κάτι πρόβλημα», δηλαδή ξαναπιάνει ένα ζήτημα και το εξετάζει από την αρχή, έστω και αν είναι γενικώς παραδεκτό ότι  αυτό το ζήτημα έχει ήδη αντιμετωπιστεί.

3.Δεν αρκείται στην περιγραφή των φαινομένων, αλλά αναζητεί το σταθερό υπόβαθρο (λογικό ή οντολογικό) που τα συνέχει και τα υποβαστάζει.

4.Δεν περιορίζεται στην επισήμανση των αποτελεσμάτων, αλλά αναζητεί πάντοτε την αιτία που τα προκαλεί – το γενεσιουργό παράγοντα που τα δημιουργεί.

5.Δε στέκεται στο επιμέρους, αλλά στρέφεται προς το καθ’ όλου, το γενικό, στο οποίο το επιμέρους εντάσσεται και από το οποίο δέχεται καθορισμούς.

6.Πριν επιδοθεί στην εξέταση του κάθε συγκεκριμένου θέματος, αναλύει μεθοδικά την αντίστοιχη έννοια, ώστε να είναι σαφές περί τίνος ακριβώς πρόκειται και ποια είναι η ακριβής σημασία των προτάσεων που χρησιμοποιούνται.

7.Αναρωτιέται μονίμως τι είναι, σε τελευταία ανάλυση, κάθε παραδοχή και κάθε πεποίθηση σε τομείς όπως η γνωσιολογία, η ηθική και η αισθητική, καθώς και ποιο είναι το βαθύτερο νόημά της.

8.Στέκεται πέρα και πάνω από τις επιστήμες που αναλύουν τις επιμέρους πτυχές των διαφόρων γνωστικών τομέων και προβαίνει στη σύνθεση των πορισμάτων τους επιδιώκοντας: α) να καταδυθεί ερευνητικά στο βάθος του κάθε τομέα, ώστε να συλλάβει το περιεχόμενό του καθαυτό – στη γενικό-τητα και την ουσία του˙ και β) να δημιουργήσει σταδιακά μια συνεκτική και σφαιρική εικόνα για τον κόσμο και τη ζωή, που να ικανοποιεί τη θεωρητική έφεση του πνεύματος.

Β΄ Ως τρόπος ζωής, εξάλλου, η Φιλοσοφία:

1.Κάνει τον ίδιο τον άνθρωπο, τον άνθρωπο ως ύπαρξη και συνείδηση, αντικείμενο μιας έρευνας που επικεντρώνεται στην αυτογνωσία με τη βαθύτερη και την υψηλότερη σημασία του όρου[11].

2.Προσανατολίζει τον άνθρωπο στην αναζήτηση του νοήματος της ζωής του και τον μυεί σε μια στοχαστική στάση απέναντι στο μυστήριο του θανά-του[12].

3.Εμπνέει στον άνθρωπο την αίσθηση του σχετικού, μέσω της οποίας τον προστατεύει από το φανατισμό και τη μισαλλοδοξία, τον διδάσκει να απο-δέχεται τη διαφωνία και την πολλαπλότητα και τον εξοικειώνει με την ανο-χή, τη μετριοπάθεια και τη μετριοφροσύνη,

4.Απαλλάσσει τον άνθρωπο από τον κομφορμισμό και από το πνεύμα της συμβατικότητας και τον οδηγεί σε έναν τρόπο ύπαρξης αυθεντικό, δηλαδή αληθινό, ευρηματικό, πρωτότυπο και αυτόνομο.

5.Φωτίζει τα πνεύματα, ανασηκώνει τις ψυχές, εμπνέει την πίστη στις μεγάλες ανθρώπινες αξίες και προστατεύει τη δημόσια συνείδηση από οτιδή-ποτε προκαλεί τον αποπροσανατολισμό, τον εφησυχασμό την αποχαύνωση και τη διαφθορά της.

6.Εξασφαλίζει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να αποκτήσει οξεία συνείδηση καταστάσεων, ώστε να αγωνιστεί για να πετύχει τον αυτοπροσδιορισμό του, να κερδίσει την ελευθερία του και να βελτιώσει τις συνθήκες της διαβίωσής του[13].

Η σύντομη και σχηματική αυτή περιπλάνηση στην ιστορία και την ιδιοτυπία της Φιλοσοφίας μάς δίνει τη δυνατότητα να επιχειρήσουμε μια απάντηση «με-τά λόγου γνώσεως» στο θεμελιώδες προκαταρκτικό μας ερώτημα. Πώς αιτιολογείται και πώς τεκμηριώνεται η επιστροφή της Φιλοσοφίας στην Ελλάδα με την ευκαιρία του 23ου Παγκόσμιου συνεδρίου Φιλοσοφίας; Και, κυρίως, πώς αποδεικνύεται ότι γενέτειρα της Φιλοσοφίας είναι η Ελλάδα και ειδικότερα η Αθήνα;

Εδώ, λοιπόν, πρέπει να τονιστεί με ιδιαίτερη έμφαση το εξής: αν η Φιλοσοφία ως στροφή στη μελέτη  του κόσμου και ως απόπειρα έλλογης ερμηνείας του ανάγει την καταγωγή της, όπως είδαμε, στον ελληνισμό της Ιωνίας και της Κά-τω Ιταλίας, η Φιλοσοφία που εκδηλώνεται και λειτουργεί κατά κύριο λόγο ως αναζήτηση και ως τρόπος ζωής, δηλαδή η Φιλοσοφία καθαυτήν, γεννήθηκε στην Αθήνα και πατέρα της έχει το Σωκράτη. Και αυτό, για τους ακόλουθους δύο βασικούς λόγους. 

Ο πρώτος είναι ότι η εκδοχή της Φιλοσοφίας την οποία καθιέρωσε και στην οποία επιδόθηκε ο Σωκράτης είναι σε μεγάλο βαθμό ό,τι ακριβώς συνιστά την ιδιαιτερότητα και την ιδιοτυπία της ως κορυφαίας πνευματικής επίδοσης. Ο Σωκράτης, όπως είναι γνωστό, αποστρεφόταν «τις μονολιθικές κοσμογονίες και τους αποπνικτικούς μονισμούς»[14] — εξ ου και η ριζική διαφοροποίησή του από τους Προσωκρατικούς Φιλοσόφους. Αισθανόταν πολύ μεγαλύτερη πνευματική συγγένεια με τους Σοφιστές, που αντιπροσώπευαν το κίνημα του Διαφωτισμού κατά την περίοδο της ακμής της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και επιδόθηκαν στην μελέτη θεμάτων, τα οποία σε μεγάλο βαθμό θα υπάγονταν σήμερα  στις λεγόμενες «Επιστήμες του Ανθρώπου». Αυτό δεν τον εμπόδισε βέβαια να έρθει σε έντονη αντιπαράθεση μαζί τους και να στηλιτεύσει την τεχνοκρατική νοοτροπία τους, καθώς και την εκ μέρους τους απόρριψη των αντικειμενικών κριτηρίων στο χώρο της επιστήμης και της ηθικής[15]. Με αφετηρία, λοιπόν, τη γνωστή μαρτυρία του Κικέρωνα, σύμφωνα με την οποία ο Σωκράτης μετέφερε τη Φιλοσοφία από τον ουρανό στη γη[16], θα ήταν ίσως ακριβέστερο να ισχυρισθούμε ότι ο Σωκράτης δεν αρκέστηκε να περιμένει πότε θα έρθει το πλήρωμα του χρόνου, ώστε να συντελεστεί από μόνη της η σταδιακή χειραφέτηση των επιμέρους επιστημών. Αντίθετα, ο Σωκράτης προέτρεξε της εποχής του και με δική του πρωτοβουλία επιτάχυνε και επέσπευσε τη διαδικασία της αυτονόμησης χαρακτηρίζοντας τις επιστήμες ανεπιθύμητες στο χώρο της Φιλοσοφίας, δηλαδή «καθαίροντας», κατά κάποιο τρόπο, τη Φιλοσοφία από οτιδήποτε δεν ήταν ακραιφνώς δικό της. Βέβαια, η πρωτοβουλία του Αθηναίου φιλοσόφου να δείξει στις επιστήμες την πόρτα της εξόδου από τη «μητρική εστία» δεν άρεσε καθόλου στον Αύγουστο Κοντ, που ήθελε τη Φιλοσοφία «θεραπαινίδα της επιστήμης» και γι’ αυτό κατηγόρησε το Σωκράτη για «οπισθοδρομικό σκοταδισμό»[17]. Επίσης, η πρωτοβουλία του Σωκράτη δε θα άρεσε καθόλου, κατά πάσα βεβαιότητα, και στους περισσότερους σύγχρονους «φιλοσόφους της επιστήμης», οι οποίοι έχουν μετατρέψει τη Φιλοσοφία σε Θεωρητική Φυσική και σε Ιστορία της Επιστήμης. Αλλά αυτό, είναι ένα άλλο ζήτημα[18]. Πιστεύουμε ότι ο Σωκράτης δεν ήταν απολύτως αρνητικός απέναντι στην επιστήμη καθαυτήν, αλλά μάλλον αγωνίστηκε για να κατοχυρώσει την πνευματική ιδιοπροσωπία της Φιλοσοφίας, πράγμα που προϋπέθετε ότι η ιδρυτική πράξη της τελευταίας έπρεπε οπωσδήποτε να συνταχτεί, έστω και αν αυτό συνοδευόταν αναπόφευκτα από μια επώδυνη –και όχι υποχρεωτικά τελεσίδικη– ρήξη με την επιστήμη. 

Οπωσδήποτε, η πνευματική επανάσταση  με πρωταγωνιστή τον Αθηναίο Σωκράτη σηματοδοτεί μια καταλυτική τομή στην ιστορία της Φιλοσοφίας. Αρκεί να θυμηθούμε πως οι προγενέστεροι φιλόσοφοι θα δηλωθούν συλλογικά με το όνομά του, δηλαδή θα ονομαστούν «Προσωκρατικοί». Ο βίος και η διδασκαλία του Σωκράτη θα αποτελέσουν την απαρχή της εμφάνισης φιλοσόφων τεράστιας εμβέλειας, όπως ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, οι οποίοι, μολονότι  διατήρησαν την επιστήμη στο έργο τους και μάλιστα της επιφύλαξαν περισσότερο ή λιγότερο περίοπτη θέση στο εσωτερικό του, τοποθέτησαν ταυτόχρονα στο κέντρο του έργου αυτού τον άνθρωπο και οικοδόμησαν επιβλητικά συστήματα που αποτελούν πρωτότυπη και δυναμική  σύνθεση και υπέρβαση των προγενέστερων φιλοσοφικών θεωριών. Σε αυτούς τους δύο θα πρέπει να προστεθούν οι πολυάριθμοι άλλοι εκπρόσωποι φιλοσοφικών σχολών και θεωριών (Στωικού, Επικούρειοι, Σκεπτικοί, Κυνικοί, Νεοπλατωνικοί, για να περιοριστώ σε ορισμένες χαρακτηριστικές περιπτώσεις), οι οποίοι, ενώ δραστηριοποιήθηκαν παράλληλα και σε άλλες εστίες του ευρύτερου ελληνικού χώρου, κράτησαν ζωντανή τη φιλοσοφική παράδοση της Αθήνας ως το 529 μ.Χ., ο-πότε ο Ιουστινιανός, ένθερμος θιασώτης της αρχής «αποφασίζομεν και διατάσσομεν», παρήγγειλε «mhdšna dιd£skein filosof…an m»te nÒmima ™xhge‹sqai m»te kÒtton ™n mi´ tîn pÒlewn g…nesqai»[19]

Ο δεύτερος λόγος, για τον οποίο ο Αθηναίος Σωκράτης θεωρείται ο πατέρας της Φιλοσοφίας έγκειται στο ότι ανέδειξε και πρόβαλε με τη διδασκαλία και το παράδειγμά του τις δύο κορυφαίες εκφάνσεις της Φιλοσοφίας, δηλαδή την «Αναζήτηση» και τον «Τρόπο ζωής». Πραγματικά, ο Σωκράτης αναλώθηκε να εξετάζει επίμονα τους συμπολίτες του. Αυτό του επέτρεψε άλλοτε να σκάζει με την αιχμηρή ειρωνεία του τις φούσκες της οίησης και της δοκησισοφίας τους, άλλοτε να τους οδηγεί με ένα είδος επαγωγής σε ορισμούς που επέτρεπαν τη σύλληψη βαθύτερων εννοιών και πάντοτε να τους υποβάλλει σε αυστηρή λο-γική πειθαρχία[20]. Παράλληλα, μετατρέποντας την ίδια την ύπαρξή του σε αντικείμενο ενδελεχούς εξέτασης, ο Σωκράτης ενσάρκωσε το ιδεώδες του σο-φού που προάγεται και «τελειώνεται» ηθικά ζώντας «κατά Φιλοσοφίαν», πε-τυχαίνει την απόλυτη συνέπεια μεταξύ των λόγων και των έργων του, δηλαδή μεταξύ της διδασκαλίας και της προσωπικής συμπεριφοράς του, και επικυρώ-νει την προσήλωσή του στις αρχές και τις αξίες του με τη θυσία της ίδιας της ζωής του[21].  

Τελικά, επέστρεψε στ’ αλήθεια η Φιλοσοφία στην Ελλάδα ή μήπως  δε δικαιούμαστε να μιλάμε για επιστροφή της, αφού ποτέ δεν είχε αποδημήσει από τη γενέτειρά της; Εδώ ας μου επιτραπεί μια εκμυστήρευση. Κατά τη γνώμη μου, το ερώτημα κατά πόσο επέστρεψε ή δεν επέστρεψε η Φιλοσοφία στην Αθήνα δεν έχει στην ουσία κανένα νόημα και τελικά είναι μάλλον πλαστό. Για την ακρίβεια, είναι ένας έμμεσος τρόπος να δηλωθεί εμφατικά ότι πατρίδα της Φιλοσοφίας είναι η Ελλάδα και ειδικότερα η Αθήνα. Οπότε το ακριβέστερο θα ήταν να εκλάβουμε την «επιστροφή» όχι ως «παλιννόστηση» αλλά ως «αναβάπτιση», όχι ως επάνοδο της Φιλοσοφίας στον τόπο, από τον οποίο είχε φύγει, αλλά ως κατάδυση στις πρωταρχές της, ώστε να ξαναβρεί κάτι από το αρχέγονο πνευματικό σφρίγος που κατά την ελληνική αρχαιότητα είχε αποτελέσει το γενεσιουργό παράγοντά της. Ειδικότερα, πρέπει να θεωρήσουμε πως η πανστρατιά των απανταχού της γης φιλοσοφούντων, οι οποίοι συνέρρευσαν από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα στην Αθήνα τον περασμένο Αύγουστο για το 23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας, ήρθε για προσκύνημα στο λίκνο της δημοκρατίας και στους χώρους όπου είχαν ζήσει και διδάξει οι Σοφιστές, ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης και πολλοί άλλοι Έλληνες φιλόσοφοι. 

Ωστόσο, το καίριο ερώτημα που ανακύπτει τώρα είναι το ακόλουθο: το παρα-πάνω προσκύνημα θα αποδειχτεί τελικά μια ανούσια φιλοσοφική «πανήγυρις» και ταυτόχρονα ένας ευκαιριακός φιλοσοφικός τουρισμός ή ένα κορυφαίο πνευματικό γεγονός, κάτι σαν ένα σάλπισμα εξόδου από το τέλμα και την παρακμή;  Ας οπλιστούμε με την αισιόδοξη εκείνη ευπιστία που θα μας επιτρέψει να ελπίσουμε ότι οι σύνεδροι –οι ξένοι αλλά και οι γηγενείς– παραδόθηκαν στην επενέργεια του φιλοσοφικού στοχασμού και τον άφησαν να τους διαπεράσει και να τους διαποτίσει. Και κυρίως ότι, επιστρέφοντας στην καθημερινό-τητά τους, μετέτρεψαν αυτή την επενέργεια και αυτό το διαποτισμό σε δυναμογόνο παράγοντα υπαρξιακού, κοινωνικού και πολιτικού αναπροσανατολισμού, που θα μπορούσε στο μέλλον να επηρεάσει ευεργετικά τους μαθητές τους, τους φοιτητές τους, τους ακροατές των διαλέξεών τους ή τους αναγνώστες των άρθρων τους.

Αλήθεια, τι θα μπορούσε να περιμένει ή καλύτερα να απαιτήσει κανείς από το σύγχρονο φιλόσοφο; Ποια θέση άραγε θα μπορούσε να του εμπιστευτεί σή-μερα στον κοινωνικό καταμερισμό της πνευματικής εργασίας; Εμπνεόμενοι από τον προστάτη άγιο της Φιλοσοφίας, το Σωκράτη, θα περιοριστούμε σε ορισμένες, μόνο, ενδεικτικές νύξεις: 

1.Όπως ο Σωκράτης δήλωνε ότι δεν υιοθετεί ποτέ κανένα επιχείρημα, εφό-σον δεν το βρίσκει ακλόνητα θεμελιωμένο από λογική άποψη[22], έτσι και ο σύγχρονος φιλόσοφος οφείλει να λειτουργεί ως λογοκρατούμενος στο-χαστής, ο οποίος  υποβάλλει τα πάντα σε κριτικό έλεγχο και κάθε τόσο αναζητεί επίμονα το «γιατί». Και ο άνθρωπος που αναρωτιέται διαρκώς «γιατί», όπως έχει εύστοχα παρατηρηθεί, δεν μπορεί να είναι ούτε ζώο ού-τε δούλος[23].

2.Όπως ο Σωκράτης, παρά την πνευματική του συγγένεια με τους σοφιστές, εναντιωνόταν απερίφραστα στον ηθικό σχετικισμό και τον επιστημολογικό υποκειμενισμό τους, έτσι και ο σύγχρονος φιλόσοφος οφείλει να αντιστέκε-ται στον ενορχηστρωμένο ιδεολογικό αποπροσανατολισμό και στη μεθοδευμένη πλύση εγκέφαλου που επιχειρείται σήμερα κατά κύριο λόγο από τα λεγόμενα media. Όταν κάποιος έφερνε αντίρρηση στο Σωκράτη, ο φιλόσοφος «™pˆ t¾n ØpÒqesin ™panÁgen ¨n p£nta tÕn lÒgon»[24], δηλα-δή ξανάπιανε το θέμα από τη θεωρητική του βάση, ώστε να φανεί καθαρά για ποιο πράγμα γινόταν η συζήτηση και από ποιες αφετηριακές παραδο-χές είχε ξεκινήσει. Με ανάλογο τρόπο ο σύγχρονος φιλόσοφος, εμμένοντας στις προδιαγραφές που επιβάλλονται από τη λογική πειθαρχία, θα αποκαλύπτει και θα καταγγέλλει τις ύποπτες προθέσεις και την προγραμματισμένη συσκότιση της αλήθειας εκ μέρους εκείνων, οι οποίοι, παρεισά-γοντας άσχετα θέματα ή συγκαλύπτοντας τα μεγάλα κάτω από τα μικρά, προσπαθούν κάθε φορά να αποπροσανατολίσουν τη συζήτηση, ώστε να οδηγήσουν σε αδιέξοδο το συνομιλητή τους με σκοπό να συναχθούν πάση θυσία κάποια προαποφασισμένα συμπεράσματα. 

3.Όπως ο Σωκράτης δεν αποφαινόταν ποτέ για κάποιο θέμα πριν αναρωτη-θεί κατά περίπτωση τι «t… kalÒn, t… a„scrÒn, t… d…kaion, t… ¥dikon» κτλ.[25], δηλαδή πριν αναλύσει με το συνομιλητή του την αντίστοιχη έννοια και καταλήξει επαγωγικά στον ορισμό της, έτσι και ο σύγχρονος φιλόσο-φος οφείλει να απαιτήσει από τους συχνά στρεψόδικους διαλεκτικούς α-ντιπάλους του να εγκαταλείψουν το συνθηματολογικό καταγγελτικό λόγο τους και να  αναζητήσουν καλόπιστα την αλήθεια με βάση την ορθή σημα-σία των λέξεων, την οποία επιβάλλεται να σέβονται και να προσέχουν ως κόρην οφθαλμού και όχι να διαστρέφουν και να  κακοποιούν ανάλογα με το τι τους εξυπηρετεί και τι τους συμφέρει[26].   

4.Όπως ο Σωκράτης δήλωνε ότι πρώτη προτεραιότητα για τον ίδιο αποτε-λούσε η αυτογνωσία και αναρωτιόταν διαρκώς κατά πόσο ήταν ένας άν-θρωπος απλός και συμφιλιωμένος με τον εαυτό του, ένας άνθρωπος που φρόντιζε να έχει τον εσωτερικό του κόσμο όμορφο και θεωρούσε πλούσιο μόνο το σοφό[27], έτσι και ο σύγχρονος φιλόσοφος οφείλει να ενδιαφερθεί για την  ηθική του ανάνηψη και την υπαρξιακή του ανάταση, τοποθετώντας σε καινούργια βάση και ιεραρχώντας διαφορετικά τον αξιακό του κώδικα με σκοπό την προσωπική του τελείωση.

5.Όπως ο Σωκράτης αντιμετώπιζε την εγκατάλειψη του φιλοσοφικού ελέγ-χου, δηλαδή την παραβίαση της θεϊκής εντολής που είχε σηματοδοτήσει τη στροφή του στην εξέταση των συμπολιτών του[28], ως λιποταξία περισσό-τερο επαίσχυντη από εκείνη που σημειώνεται στο πεδίο της μάχης[29] και τόνιζε πως ο «¢nexštastoj b…oj oÙ biwtÕj ¢nqrèpJ»[30], έτσι και ο σύγ-χρονος φιλόσοφος οφείλει να  έχει την αίσθηση και την επίγνωση της α-ποστολής, που συνίσταται στο να φωτίζει τους συμπολίτες του βοηθώντας τους να αποκτήσουν οξεία συνείδηση των αληθινών προβλημάτων τους και ενθαρρύνοντάς τους να τα αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά. Εννοείται ότι μια τέτοια στάση προϋποθέτει εκ μέρους του φιλοσόφου αρετή, τόλμη και παρρησία, όχι καιροσκοπισμό, συμψηφισμούς και θεοποίηση της κα-ριέρας, 

6.Όπως, τέλος, ο Σωκράτης σταματούσε στο δρόμο ορισμένους συμπολίτες του με το ακόλουθο ερώτημα: «Καλέ μου, άνθρωπέ, δεν ντρέπεσαι εσύ, ο Αθηναίος, ο πολίτης της μεγαλύτερης και της πιο ένδοξης ελληνικής πό-λης, να φροντίζεις πώς θα αποκτήσεις όσο γίνεται περισσότερα υλικά αγαθά και την ίδια στιγμή να αδιαφορείς για το πώς η ψυχή σου θα γίνει όσο το δυνατόν καλύτερη;»[31], έτσι και ο σύγχρονος φιλόσοφος οφείλει να μεταδώσει στις οικονομικά υπόδουλες κοινωνίες του σήμερα την ακόλουθη πεποίθηση: η πολυπόθητη αποτίναξη των βαρών από τα χρέη που μας πνίγουν θα βασιστεί αναπόφευκτα  στη συστηματική και ομόθυμη καταγγελία των αόρατων αλλά γνωστών εκείνων διεθνών κέντρων που έχουν περάσει σε όλους μας το βρόχο της οικονομικής ασφυξίας απολαμβάνοντας ταυτόχρονα την ψευδαίσθηση της ισχύος και της αυτοεπιβεβαίωσης. Για να το πετύχει όμως αυτό, πρέπει προηγουμένως να έχει ο ίδιος ο φιλόσοφος συνειδητοποιήσει και να έχει ταυτόχρονα καταστήσει ευρέως αντιληπτό πως αυτή η αποτίναξη και αυτή η καταγγελία –όσο και αν, ως ιδέες, φαντάζουν ουτοπικές στον ερασιτεχνισμό τους– δεν μπορεί παρά να προϋποθέτουν κατ’ αρχήν μια γενικευμένη ηθική εξέγερση, ένα είδος σεισάχθειας λυτρωτικής από την πλεονεξία και τον υλιστικό ευδαιμονισμό και ταυτόχρονα διαφωτιστικής σχετικά με το βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η πνευματική εμβέλεια της Φιλοσοφίας είναι διαχρονική, αλλά σε ιστορικές περιόδους κρίσιμες, όπως αυτή που διανύουμε σήμερα, η φιλοσοφία ως κορυφαία πνευματική επίδοση αποκτά δραματική επικαιρότητα. Οι περιστάσεις απαιτούν από αυτήν να αποτελέσει κάτι περισσότερο από αναζήτηση και τρόπο ζωής. Περιμένουν από αυτήν να εκδηλωθεί ως δυναμική παρέμβαση στις κοινωνίες που πελαγοδρομούν στη σύγχυση, την ανασφάλεια και την απόγνωση, προκειμένου να τους συμπαρασταθεί στην ιχνηλασία διεξόδων και να τους μεταδώσει την ελπίδα της λύτρωσης. Ήρθε, νομίζω, η ώρα οι περί την Φιλοσοφίαν τυρβαζόμενοι να βγουν από το γυάλινο πύργο των θεωρητικών ενατενίσεών τους, να πάψουν να ομφαλοσκοπούν και να ναρκισσεύονται και ως πνευματικοί ταγοί των συμπολιτών τους να αναλάβουν επιτέλους τις ευθύνες τους[32].  

  

 

 

 

 

 

________________________________________

(*) Διάλεξη που δόθηκε στο «Σύλλογο των Αθηναίων», στις 20 Νοεμβρίου 2013.

[1] Σε μια συνέντευξή του στο «Βήμα» της 4ης Αυγούστου 2013 ο Καθηγητής κ. Κωνσταντίνος Βουδούρης είχε εκθέσει τους σκοπούς του Συνεδρίου και τις προσδοκίες από αυτό. 

[2] Πλάτ., Θεαίτ.,155d. Αριστοτ. Μετά τα Φυσικά, Α 980 a 21 και 982 b 12-17. Βλέπε σχετικά, Κυριάκου Κατσιμάνη, Φιλοσοφική παιδεία, in «Λόγος και πράξη», δελτίο της ΟΛΜΕ, Αθήνα, 1979, σελ. 67.

 [3] Ευαγγέλου Ρούσσου,  Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, Κοσμολογική περίοδος, in «Φιλοσο-φία» ΟΕΔΒ, 1984, σσ. 17-20. 

[4] Was ist das – die Philosophie?, γαλλική μτφρ., in «Questions», Gallimard, Paris, 1970, σελ. 20 (η λέξη «λόγος» στα ελληνικά). «H λέξη ‘φιλοσοφία’, παρατηρεί αλλού, (…) μιλάει ελ-ληνικά» (όπ. παρ. σελ. 14). Και αυτό, γιατί «η ‘φιλοσοφία’ είναι ελληνική στο ίδιο της το είναι», με την έννοια ότι είναι από τη φύση της τέτοια, «ώστε συνέλαβε πρώτα πρώτα τον ελληνικό κόσμο και μόνο αυτόν απαιτώντας τον, προκειμένου η ίδια να ξεδιπλωθεί» (όπ. παρ., σελ. 15)..

[5] Για τη φιλοσοφία των Προσωκρατικών, βλέπε, μεταξύ άλλων: G. S Kirk – J. E. Raven – M. Schofield, The Presocratic Philosophers, μτφρ. Δημοσθένης Κούρτοβικ, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα, 1990, σσ. 561. Κωνσταντίνου Βουδούρη, Προσωκρατική Φιλοσο-φία, Εκδόσεις Ιωνία, Αθήνα, 1988, σσ. 222. Δημ. Ανδριόπουλου, Αρχαία Ελληνική Γνωσιοθε-ωρία, Βιβλιοπωλείο  της  «Εστίας», Αθήνα, 19953 , σσ.26-113.

[6] Ευαγγέλου Ρούσσου, όπ. παρ.

[7] Imm. Kant, Kritik der reinen Vernunft – Κριτική του Καθαρού Λόγου, Πρόλογος στην Πρώτη Έκδοση, Εισαγωγή–Μετάφραση–Σχόλια Αναστασίου Γιανναρά (Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζή-ση,1977) σελ.26..

[8]Εκτός των αναφερομένων εδώ (βλ. υποσημ. 2,9,10,11,12,13,18,26), ο αναγνώστης μπορεί να συμβουλευτεί, μεταξύ άλλων, και τα ακόλουθα έργα σχετικά με την έννοια και το περιεχό-μενο της Φιλοσοφίας (κατ’ αλφαβητική σειρά): Νίκου Αυγελή, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Kώδικας, Θεσσαλονίκη 1998. Θεόφιλου Βεΐκου, Προλεγόμενα στη Φιλοσοφία, Θεμέλιο, Αθή-να, 19873. Θεόφιλου Βορέα,, Εισαγωγή εις την Φιλοσοφίαν, ΟΕΔΒ, Αθήναι, 19722. Κων/νου Βουδούρη, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Αθήνα, 1984, σσ. 126. Κ.Ι. Δεσποτόπουλου. Φιλοσοφία και διαλεκτική, Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Βάνιας,1990. Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, Φιλοσοφία και Κοινωνικές Επιστήμες, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1997. Ι.Ν. Θεοδωρακόπου-λου, Φιλοσοφία και ζωή, Αθήνα, 1967, σσ. 293-322, 338-350. Χαρ.,Θεοδωρίδη, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Εκδόσεις του Κήπου, Αθήνα, 19552. Γρηγ. Κωσταρά, Φιλοσοφική προπαιδεί-α: Εισαγωγική θεώρηση, μεθοδολογική προσέγγιση, ιστορική επισκόπηση, Αθήνα, 19985.. Ε. Μουτσόπουλου, Τι είναι η φιλοσοφία, in «Φιλοσοφικοί δρόμοι», 1978, 1, σσ. 3-9. Η. Νικολού-δη, Έννοια και χρησιμότητα της Φιλοσοφίας, Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα, 1980, σσ. 335. Δημή-τρη Ι. Παπαδή, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2012. Ε. Παπανούτσου, Γνωσιολογία, Αθήνα, 1954, σσ. 387-400. Ε. Παπανούτσου, Η ηθική συνείδηση και τα προβλή¬ματά της, Αθήνα, 1962, σσ. 9-15. Γιάννη Τζαβάρα, Εγχειρίδιο Φιλοσοφίας, Εκ-παιδευτήρια Κωστέα-Γείτονα, Αθήνα, 1995. Martin Heidegger, Was ist das – die Philosophie?, γαλλική μτφρ., in «Questions», Gallimard, Paris, 1970, σσ. 11-38. Ted.Ηonderich (ed.), The Oxford Companion to Philosophy. Thomas, Nagel, Θεμελιώδη φι-λοσοφικά προβλήματα, μτφρ. Χριστίνας Μιχαλοπούλου – Βεΐκου, Σμίλη, Αθήνα, 1990. J.-Ρ. Sartre, Τι είναι φιλοσοφία (μτφρ. από τα γαλλικά), in «Φιλοσοφικοί δρόμοι», 1977, 2, σσ. 30-35 και 3, σσ. 35-40.  

[9] Η θεώρηση της Φιλοσοφίας ως «αναζήτησης» και ως «τρόπου ζωής» είχε ουσιαστικά δια-τυπωθεί από το 1986 στο άρθρο του Κυριάκου Κατσιμάνη Η ιδιοτυπία της Φιλοσοφίας και η σημασία της διδασκαλίας της στη Μ.Ε., in «Φιλοσοφία, ‘σεμινάριο 6’» της Πανελλήνιας Ένω-σης Φιλολόγων, Απρίλης 1986, σσ. 12-18. Εκεί παρουσιάζονταν αναλυτικά οι τρεις εκφάνσεις της Φιλοσοφίας: α) η Φιλοσοφία ως «Γνώση» (δηλαδή ως οικείωση με τους διαφόρους φιλο-σόφους και τη διδασκαλία τους), β) η Φιλοσοφία ως «Μέθοδος Έρευνας» και γ) η Φιλοσοφία ως «Στάση ζωής».

[10] Η απαρίθμηση που ακολουθεί σχετικά με τη Φιλοσοφία ως «αναζήτηση» και ως «τρόπο ζωής» αποτελεί περιληπτική απόδοση ενός τμήματος της ανακοίνωσης του Κυριάκου Κατσι-μάνη στο 23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας, η οποία είχε τον τίτλο: «De la définition de la philosophie à l’ énumération de ses fonctions principales».

 [11] Για το θέμα της αυτογνωσίας βλ. Κυριάκου Κατσιμάνη, Η αυτογνωσία και οι ωδίνες της. Από τον προβληματισμό στο μυστήριο. Ανακοίνωση στο 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας με θέμα «Η έννοια του υποκειμένου και οι μετασχηματισμοί της», Πάτρα, Πανεπιστημιούπολη του Ρίου, 17-19 Οκτωβρίου 2008 («Ελληνική Φιλοσοφική Επιθεώρηση», τόμος 29, τεύχος 85, Ιανουάριος 2012, σσ. 3-16).

[12] Βλ. σχετικά  Κυριάκου Κατσιμάνη, Μελέτη θανάτου σε πρόσωπο πρώτο ενικό. Διάλεξη στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Ελληνι-κής Φιλοσοφικής Εταιρείας (Απρίλιος 1997), in Επιστημονική Επετηρίς της Φιλοσοφικής Σχο-λής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Τόμ. ΜΑ΄ 2009-2010, σσ. 292-325.

[13]Κυριάκου Κατσιμάνη, α) Ο φιλόσοφος ανάμεσα στη στράτευση και τη θεωρητική απραξία, ανακοίνωση στο Δεύτερο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας (Σεπτέμβριος 1983) in «Η Φιλο-σοφία σήμερα», έκδ. της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, Αθήνα, 1985, σσ.98-103 και β) Μπορεί άραγε η Φιλοσοφία να ‘αλλάξει’ τον κόσμο; in «Φιλοσοφία, ανταγωνιστικότητα και α-γαθός βίος», Αθήνα, 2004 -2005, σσ. 81-87. 

[14] Vl. Jankélévitch, L’  ironie, Paris, 1936, p.2.

[15] Βλ. Κυριάκου Κατσιμάνη, Σοφιστική, ρητορική και πολιτική στην Αθήνα των κλασικών χρόνων, ανακοίνωση στο 23ο Διεθνές Σεμινάριο Φιλοσοφίας (Πνύκα, 23/4/2001), in «Ρητορι-κή, Επικοινωνία, Πολιτική και Φιλοσοφία»,  Αθήνα, 2002, σσ. 98-115.  

[16]Tusculanae disputationes, V, 4, 10-11.

[17] Système de politique positive, Georges Crès & Cie, Paris, 1912, t. III, p. 342. 

[18]Το θέμα της Φιλοσοφίας της Επιστήμης χωρίς Φιλοσοφία είναι ένα από τα σημεία, στα οποία είχε επικεντρωθεί η ανακοίνωση του Κυριάκου Κατσιμάνη με τίτλο Φιλοσοφία της Επι-στήμης ή Φιλοσοφία και Επιστήμη;- Αλληλεπίδραση, υπαγωγή και οριοθέτηση, in «Φιλοσοφία των Επιστημών»,10ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας, Θεσσαλονίκη, Μάιος 2006, τ.1, Εκ-δόσεις Ζήτη, Θεσσαλονίκη, 2008, σσ. 227-236

 [19]Ιω. Μαλάλα, Χρονογραφία,, 451, 17-19.

[20] Το όλο θέμα εκτίθεται αναλυτικά στο άρθρο του Κυριάκου Κατσιμάνη Η συμβολή του Σω-κράτη στην ανάπτυξη της λογικής. (Οι «επακτικοί λόγοι» και το «ορίζεσθαι καθόλου»). Πρακτι-κά Διεθνούς Συνεδρίου «Ο Σωκράτης σήμερα», Αθήνα, 2003, σσ. 167-178.

[21]Για το βίο και την πολιτική φιλοσοφία του Σωκράτη βλέπε  Κυριάκου Κατσιμάνη, Πρακτική φιλοσοφία και πολιτικό ήθος του Σωκράτη, εκδ. Επικαιρότητα, Αθήνα, 1981, σσ. 246.

[22] «…æj ™gë oÙ nàn prîton ¢ll¦ kaˆ ¢eˆ toioàtoj oŒoj tîn ™mîn mhdenˆ ¥llJ pe…qesqai À tù lÒgJ Öj ¥n moi logizomšnJ bšltistoj fa…nhtai», Πλάτ. Κρίτων,46 b. 

 [23]Vl. Jankélévitch, Συζήτηση  («Le Monde», 13/6/1978).

[24]Ξενοφώντος Απομνημ., IV, 6, 13 κ. εξ.

[25]Όπ. παρ., I, 1,16

[26]Αναλυτικότερα το θέμα εκτίθεται στο άρθρο του Κυριάκου Κατσιμάνη Ο φιλόσοφος στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, in «Φιλοσοφίας Αγώνισμα, Μελέτες προς τιμήν  του Καθηγη-τού Κωνσταντίνου Βουδούρη», Αθήνα, 2004, σσ. 217-230.

[27]Πλάτ. Φαίδρος, 229 a και 279 bc.

[28]Βλέπε σχετικά, Κυριάκου Κατσιμάνη α) Messages delphiques et socratisme, «Φιλοσοφί-α», Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας της Ακαδημίας Αθηνών, 4, 1974, σσ. 155-167  και β) Το «γνώθι σαυτόν» και ο πλατωνικός Αριστοτέλης,  «Φιλοσοφία», Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας της Ακαδημίας Αθηνών, 7, 1977, σσ. 291-304. 

[29]Πλάτ. Απολ. Σωκρ.28 d – 29 α

[30]Πλάτ. Όπ. παρ., 38 a 5-6

[31] «’W ¥riste ¢ndrîn, ‘Aqhna‹oj ên, pÒlewj tÁj meg…sthj kaˆ eÙdokimwt£thj e„j sof…an kaˆ „scÚn, crhm£twn mn oÙk a„scÚnV ™pimeloÚmenoj Ópwj soi œstai æj ple‹sta, kaˆ dÒxhj kaˆ timÁj, fron»sewj d kaˆ ¢lhqe…aj kaˆ tÁj yucÁj Ópwj æj belt…sth œstai oÙk ™pimelÍ oÙd front…zeij;» (Πλάτ. Απολ. Σωκρ. 29 de ),

[32] Συναφές προς τις απόψεις αυτές είναι και το περιεχόμενο του ακόλουθου άρθρου:: Κυριάκου Κατσιμάνη, Μπορεί άραγε η Φιλοσοφία να ‘αλλάξει’ τον κόσμο; in «Φιλοσοφία, ανταγωνιστικότητα και αγαθός βίος», Αθήνα, 2004 -2005, σσ. 81-87.

 

Με αφορμή το 23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας

(Αθήνα, 4-10 Αυγούστου 2013)

http://www.antibaro.gr/article/9569

ΠΩΛΕΙΤΑΙ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

ΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΑ ΕΝΤΥΠΑ ΜΑΣ!

ΑΤΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ
ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ

SARONIKOS ODHGOS LOW 1 page 001

Ετήσιος Επαγγελματικός Οδηγός Δήμου Σαρωνικού και της Νότιας Ανατολικής Αττικής

ΑΤΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ
ΔΥΤΙΚΑ

SELIDES DYTIKA T.47 1

Ανεξάρτητη εφημερίδα για τον άνθρωπο και τον πολιτισμό

ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ NEWS

SARONIKOS NEWS T36 2 Page 01

Ανεξάρτητη εφημερίδα για τον Δήμο Σαρωνικού,την Νότια Αττική και τα Μεσόγεια

>

ΥΓΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

YGEIA GIA OLOUS T.6 SITE

Περιοδική ενημερωτική έκδοση για θέματα υγείας

ALL 4 FAMILY

Περιοδική ενημερωτική έκδοση για θέματα εκπαίδευσης & άθλησης

Περιοδική ενημερωτική έκδοση για θέματα εκπαίδευσης & άθλησης

EXPERTS 1 &
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

experts 2025

Ετήσια ειδική έκδοση για EXPERTS ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣΣΑΡΩΝΙΚΟΣNEWS ΦΥΛΛΟ 37

Γραφτείτε στο Newsletter μας

* indicates required