Σύγχρονες θεραπείες και εργαλεία έγκαιρης διάγνωσης

Νεότερα δεδομένα και εξελίξεις στη διάγνωση & αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού

Γράφει η Δρ Λυδία Ιωαννίδου - Μουζάκα*

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος του γυναικείου πληθυσμού στις ανεπτυγμένες χώρες του δυτικού κόσμου. Αυτό που θα πρέπει να γνωρίζουν όλες οι γυναίκες είναι ότι όσο νωρίτερα διαγνωστεί ο καρκίνος του μαστού, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα πλήρους ίασης, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της πρόληψης. Με αφορμή τη διοργάνωση στη χώρα μας του 21st SIS World Congress on Breast Cancer and Breast Healthcare, το οποίο θα πραγματοποιηθεί προσεχώς στη Ρόδο στο Συνεδριακό Κέντρο του Ξενοδοχείου Rhodos Palace, και λόγω της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, η χειρουργός γυναικολόγος, χειρουργός-μαστού και ε. Καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Δρ Λυδία Ιωαννίδου – Μουζάκα, ως Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του συνεδρίου μοιράζεται μαζί μας μερικά από τα θέματα που θα βρεθούν στο προσκήνιο της επιστημονικής εκδήλωσης.

Πιο συγκεκριμένα, η κα. Μουζάκα μας μιλά για τις τελευταίες εξελίξεις αναφορικά με τα διαθέσιμα εργαλεία έγκαιρης διάγνωσης της νόσου, ενώ παράλληλα μας ενημερώνει για τις σύγχρονες θεραπείες που επιτρέπουν την εξατομικευμένη προσέγγιση κάθε ασθενούς, εξασφαλίζοντας τη θετική έκβαση της νόσου.

Επιβαρυντικοί παράγοντες και πρόληψη

Σήμερα, υπάρχουν αποδεκτοί παράγοντες, οι οποίοι προδιαθέτουν και δημιουργούν καρκίνο του μαστού και υπάρχουν και αποδεδειγμένα μέσα πρόληψης και μη εμφάνισής του.

Στην πρώτη ομάδα των αποδεκτών παραγόντων ανήκουν :

• Η κληρονομικότητα
• Η ηλικία (αυξανομένης της ηλικίας, αυξάνει η πιθανότητα ανάπτυξης του)
• Η καθυστερημένη απόκτηση του πρώτου τέκνου
• Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή
• Το οινόπνευμα
• Η παχυσαρκία και
• Η μακροχρόνια ψυχική ένταση της γυναίκας

Στη δεύτερη ομάδα, της πρόληψης, ανήκουν:

• Η απόκτηση τέκνου σε νεαρή ηλικία
• Η μη χρήση οινοπνεύματος
• Η αποφυγή της παχυσαρκίας
• Η άθληση
• Η εξωστρέφεια

«Κλειδί» για την επιβίωση των ασθενών η έγκαιρη διάγνωση

Σήμερα, στην επιβίωση της γυναίκας, αλλά και του άνδρα που ανέπτυξε καρκίνο του μαστού, σημαντικότατο ρόλο παίζει η έγκαιρη διάγνωσή του, σε στάδιο υποκλινικό και ιδιαίτερα σε κατάσταση μη διηθητική, όπου εάν διαγνωσθεί σε αρχικό στάδιο, δεν προλαβαίνουν να δημιουργηθούν μεταστάσεις και οι ασθενείς έχουν μεγάλη πιθανότητα επιβίωσης. Σ’ αυτή την έγκαιρη διάγνωση, σημαντικό ρόλο έχει παίξει η χρήση της μαστογραφίας και ιδιαίτερα σήμερα, του πλέον εξειδικευμένου είδους της, της Ψηφιακής Τομοσύνθεσης.

Στον τομέα των Υπερήχων η εξέλιξή τους συνάδει σήμερα με το τρισδιάστατο υπερηχογράφημα και την ελαστογραφία.

Σημαντική βοήθεια στην έγκαιρη διάγνωση προσφέρει και η Μαγνητική Μαστογραφία, η οποία στηρίζεται στην αυξημένη μεταβολική δραστηριότητα της περιοχής στην οποία αναπτύχθηκε ο καρκίνος.

Σημαντικό ρόλο στην ιστολογική ταυτοποίηση του παθολογικού ευρήματος σήμερα έχει και η core-biopsy, δηλαδή η βιοψία με χονδρή βελόνη.

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Στη Χειρουργική αντιμετώπιση, η τάση είναι συντηρητικότερες χειρουργικές επεμβάσεις. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, θα πρέπει η γυναίκα να προσέρχεται έγκαιρα στον ιατρό της.

Σήμερα είναι γνωστό, από επιστημονικές μελέτες των τελευταίων ετών, ότι ο καρκίνος του μαστού, ακόμη και του ιδίου ιστολογικού τύπου και του ιδίου σταδίου, μπορεί να έχει διαφορετική συμπεριφορά από ασθενή σε ασθενή και για τον λόγο αυτό, οι ασθενείς να πρέπει να υποβληθούν σε διαφορετική θεραπεία. Άρα, πρέπει να γίνεται κατανοητό ότι η κάθε ασθενής θα πρέπει να αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα.

Στη θεραπευτική φαρέτρα σήμερα από ότι φαίνεται, η χημειοθεραπεία χάνει τη δύναμή της και τη θέση της παίρνει η στοχεύουσα θεραπεία και η ανοσοθεραπεία. Σ’ αυτό έχει βοηθήσει πολύ η ανάλυση του μοριακού προφίλ κάθε όγκου της κάθε ασθενούς, που μπορεί να επιτευχθεί με τα σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης που διαθέτουμε. Μπορούμε δηλαδή, εύκολα και με ανεκτό σχετικά κόστος, να αναλύσουμε τα γονίδια της κάθε ασθενούς με καρκίνο του μαστού και να προσδιορίσουμε υπεύθυνα την αιτία που προκάλεσε την ανάπτυξη του συγκεκριμένου καρκίνου. Δηλαδή, τη βασική μετάλλαξη που οδήγησε στην καρκινογένεση.

Μαζί με την ανάλυση των γονιδίων και η στοχεύουσα θεραπεία, έχουν λάβει σημαντική θέση στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού και έχουν δώσει αποτελέσματα τα οποία δεν μπορούσε να φανταστεί κανένας Ογκολόγος.

Τι περιλαμβάνει η φαρέτρα της ιατρικής για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού

Θα πρέπει όμως, πάντα να γνωρίζουμε ότι τα καίρια μηνύματα της επιστήμης για τον καρκίνο του μαστού σήμερα, συνοψίζονται σε: α) πρωτογενή πρόληψη, δηλαδή αποτροπή της ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, β) δευτερογενή πρόληψη που επιτυγχάνεται με την έγκαιρη διάγνωση και διαπιστώνει τον καρκίνο του μαστού σε αρχικό στάδιο και πολλές φορές οδηγεί στην ίασή του, γ) η συντηρητικότερη χειρουργική αντιμετώπιση, όπου η κατάσταση το επιτρέπει, δ) οι νέες καινοτόμες εξατομικευμένες θεραπείες που σώζουν όλο και περισσότερες γυναίκες και ε) η παρέμβαση των πλαστικών χειρουργών και η αποκατάσταση του εξαιρεθέντος μαστού.

Τέλος, όπως γνωρίζετε είναι μεγάλη και η συμβολή της Ακτινοθεραπείας και στις αρχόμενες ακόμη περιπτώσεις ως συμπληρωματική προληπτική θεραπεία, όπου δηλαδή γίνεται συντηρητική χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού και δεν αφαιρείται ο μαστός, αλλά αποστειρώνεται το εναπομείναν τμήμα του. Επίσης, το ίδιο ισχύει και για τις προχωρημένες καταστάσεις, θεραπευτικά. Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να αναφερθώ στον σημαντικό ρόλο που έχει παίξει σήμερα, ιδιαίτερα για την Ελλάδα, η δυνατότητα συντόμευσης της διάρκειας της Ακτινοθεραπείας με διάφορους τρόπους, όπου αντί π.χ. για 30 ημέρες θεραπείας, η θεραπεία να μπορεί να ολοκληρωθεί σε 10 με 15 μέρες. Αυτό για την Ελλάδα έχει μεγάλη σημασία, για τις γυναίκες που διαμένουν σε απομακρυσμένες ορεινές ή νησιωτικές περιοχές και χρειάζονται να γυρίσουν στην οικογένειά, στην εργασία τους ή και σε ηλικιωμένους. Σήμερα, η ακτινοθεραπεία μπορεί να εκτελεστεί και διεγχειρητικά.

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως όταν η Ακτινοθεραπεία αφορά τον αριστερό μαστό, θα πρέπει να ληφθεί πρόνοια για την ασφάλεια και την προστασία της καρδιάς.

Τέλος, υπάρχει και μια προληπτική θεραπευτική αντιμετώπιση για κάποιες περιπτώσεις που αφορά στην προληπτική υποδόρια αφαίρεση του μαζικού αδένα για να μην αναπτυχθεί καρκίνος.

WHO is WHO

 Η Δρ Λυδία Ιωαννίδου Μουζάκα είναι: ε. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

• • • • • • • • • • • • • • • • Χειρουργός - Γυναικολόγος, Μαστολόγος - Ογκολόγος  
                              • Εθνικός Εκπρόσωπος της Ελλάδας στην ΕΕ, στην πρωτοβουλία της  ECIBC (European Commission Initiative on Breast Cancer) για τη σύνταξη των νέων κατευθυντηρίων οδηγιών στη διάγνωση, τον πληθυσμιακό έλεγχο και τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού (2014 έως σήμερα)

• • • • • • • • • • • • • • • • Εκπρόσωπος του ΠΙΣ στη UEMS για τις ανάγκες στη χειρουργική εκπαίδευση στον καρκίνο του μαστού (2015 έως σήμερα)

• • • • • • • • • • • • • • • • Μέλος Δ.Σ. της Διεθνούς Εταιρείας Μαστολογίας (Senologic International Society - SIS) (2018 έως σήμερα),
                              • Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας (1994 έως σήμερα)

• • • • • • • • • • • • • • • • Ιδρυτής και Διευθυντής της Ελληνικής Σχολής Μαστολογίας υπό την Αιγίδα της Διεθνούς Εταιρείας Μαστολογίας και του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (2009 έως σήμερα)
                              • Πραγματογνώμων στα Ελληνικά Δικαστήρια σε θέματα της Ειδικότητας της (2015-σήμερα)

• • • • • • • • • • • • • • • • Πρόεδρος του 21^st SIS World Congress on Breast Cancer and Breast Health Care που θα λάβει χώρα στη Ρόδο 4-6 Μαΐου του 2023, στο Συνεδριακό Κέντρο του Ξενοδοχείου Ρόδος Παλλάς

• • • • • • • • • • • • • • • • Μέλος της Επιτροπής Υγείας της Νέας Δημοκρατίας
                              • Αναπληρωτής Διευθυντής Σύνταξης του Αγγλόφωνου Ιατρικού Περιοδικού Mastologia (2015-2018)

Επίσης έχει χρηματίσει:

• • • • • • • • • • • • • • • • Υπότροφος Γαλλικής Κυβερνήσεως (Ιαν 1977- Αυγ.1978)
                              • Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Θερμογραφίας (1986-1990)
                              • Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για τον Πληθυσμιακό έλεγχο του καρκίνου του μαστού (EGBCS) (1990-1992)
                              • Αντιπρόεδρος της Εταιρείας MANOSMED (Mastology Association North Quest South Mediterranean) (1990-1996)
                              • Πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Μαστολογίας (S.I.S.) (1992-1994), Γεν. Γραμματέας (1988-1992 και 1996-1998), Ειδ. Γραμματέας (1986-1988), Αντιπρόεδρος για την Ευρώπη (1994-1996), Μέλος Δ.Σ. (2018-2021)
                              • Πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας της Έρευνας του Καρκίνου του Μαστού (Ι.Α.Β.C.R.) (1998-2000)
                              • Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου “Suzan G. Komen” για την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού (1999-2002)
                              • Πρόεδρος της Παγκόσμιας Εταιρείας της Υγείας του Μαστού (W.S.Β.H.) (1999-2003)
                              • Εκλεγμένη Δημοτική Σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων με τον Συνδυασμό “Αθήνα Αύριο” (Ιαν. 2003 - Δεκ. 2006)
                              • Πρόεδρος του Κέντρου Επαγγελματικής Κατάρτισης του Δήμου Αθηναίων (Μαρτ. 2003 - Δεκ. 2006)
                              • Πρόεδρος της Δημοτικής Επιχείρησης Ασφαλιστικών Πρακτορεύσεων “Ασφάλειες Δήμου Αθηναίων” (Μαρτ. 2003-Δεκ. 2006)
                              • Υπεύθυνη για τα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) του Δήμου Αθηναίων (Μαρτ. 2003-Δεκ. 2006)
                              • Πρόεδρος του Διεθνούς Δικτύου Κων/πολιτων (2004-2008)
                              • Πολιτευτής Περιφέρειας Αττικής με την Νέα Δημοκρατία (από 2007)
                              • Μέλος της Διεθνούς Συντακτικής Επιτροπής του Ιατρικού Τουρκικού Περιοδικού «Meme Sağlığı Dergisi» (The Journal of Breast Health) (2014-2018)